Przeczytaj relacje z odcinka pt. "Nie tylko BPH - jak myśleć szerzej o LUTS u mężczyzn?"
30.10.2026
W bieżącym odcinku Kardioexpressu gościem prof. Artura Mamcarza był dr hab. Marcin Barylski, prof. UM w Łodzi. Eksperci rozmawiali na temat znaczenia doboru odpowiedniej dawki beta-blokerów w terapii schorzeń sercowo-naczyniowych.
Eksperci rozpoczęli dyskusję od znaczenia kontroli częstości rytmu serca. Częstsze skurcze serca wiążą się z większym zużyciem energii i krótszym przewidywanym czasem życia. W badaniach naukowych wykazano, że szybsza czynność serca przekłada się na większą śmiertelność ogólną. W innym badaniu u osób po wypisie ze szpitala z chorobą wieńcową obserwowano śmiertelność w ciągu 6 miesięcy na poziomie 2% przy tętnie poniżej 60/min i aż 20% przy tętnie powyżej 100/min.
Przyspieszenie częstości skurczów serca wiąże się z mniejszym przepływem krwi przez tętnice wieńcowe oraz z większym zapotrzebowaniem serca na energię.
Beta-adrenolityki są istotne także w określonych sytuacjach klinicznych w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Należą do pięciu podstawowych grup leków w terapii hipotensyjnej (obok ACEI, ARB, blokerów kanału wapniowego i diuretyków). Należy je stosować w sytuacji istnienia określonych wskazań – dławicy piersiowej, stanu po zawale mięśnia sercowego, skurczowej niewydolności serca lub konieczności kontroli częstości akcji serca. Beta-blokery można stosować także w wielu innych sytuacjach klinicznych, m.in. w obturacyjnym bezdechu sennym, cukrzycy czy POChP.
W terapii przewlekłych zespołów wieńcowych beta-blokery, obok blokerów kanałów wapniowych, są uznawane za podstawę kontroli częstości akcji serca i objawów dławicowych. Leki z tej grupy stanowią także podstawę terapii (obok ACEI/ARB, antagonistów aldosteronu i flozyn) u chorych na niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową. W tym wskazaniu można podawać karwedilol, bursztynian metoprololu, bisoprolol i nebiwolol.
Docelowe obniżenie akcji serca jest zależne od choroby podstawowej. W nadciśnieniu tętniczym dąży się do wartości poniżej 80/min, w niewydolności serca poniżej 70/min, a w zespołach wieńcowych poniżej 60/min. Spośród beta-blokerów w przypadku choroby wieńcowej czy niewydolności serca preferuje się zastosowanie wysoko kardioselektywnego leku – bisoprololu. Cechuje się on skuteczniejszym obniżaniem akcji serca i dłuższym czasem działania niż nebiwolol. Bisoprolol może być skutecznie stosowany u chorych na POChP, u których zmniejsza duszność. Nie wpływa przy tym niekorzystnie na erekcję, a nebiwolol poprawia parametry w tym zakresie.
Beta-blokery znalazły zastosowanie także w przypadku opornego nadciśnienia tętniczego. Obok tej grupy leków w opornym nadciśnieniu można zastosować lek działający ośrodkowo – klonidynę. Oprócz działania hipotensyjnego powoduje ona również sedację, a w początkowym okresie stosowania może wywoływać suchość w ustach. Klonidyna może być zastosowana także w stanach pilnych związanych ze zwyżkami ciśnienia tętniczego. Zaczyna działać po 30–60 minutach, a jej efekt utrzymuje się przez kilka godzin. Może być stosowana również u kobiet w wieku rozrodczym.