Leczenie depresji: terapia napadami magnetycznymi może być alternatywą dla elektrowstrząsów

Terapia napadami magnetycznymi (MST) może być alternatywą dla prawostronnej jednostronnej terapii elektowstrząsowej z ultrakrótkim impulsem (RUL-UB ECT) u części pacjentów z ciężką depresją. W randomizowanym badaniu MST wykazała nie gorszą skuteczność przeciwdepresyjną, a jej istotną przewagą był korzystniejszy profil poznawczy. 

Badanie objęło 239 pacjentów z niepsychotycznym dużym zaburzeniem depresyjnym, zakwalifikowanych do terapii konwulsyjnej. Uczestnicy otrzymywali MST albo RUL-UB ECT, maksymalnie przez 21 zabiegów. Współpierwszorzędowymi punktami końcowymi były remisja depresji oceniana za pomocą HRSD-24 oraz pogorszenie pamięci autobiograficznej oceniane testem AMT.  

Remisję depresji uzyskano u 27,8 proc. pacjentów leczonych ECT i 22,5 proc. otrzymujących MST. Różnica wynosząca 5,3 punktu procentowego mieściła się w założonym wcześniej 15-procentowym marginesie nie gorszej skuteczności, co oznacza, że MST spełniła kryterium non-inferiority. Odsetek remisji był więc liczbowo niższy w grupie MST, jednak różnica nie przekroczyła ustalonego marginesu. Podobne wyniki uzyskano dla odpowiedzi na leczenie: odpowiedziało 48 proc. pacjentów w grupie ECT i 47 proc. w grupie MST. Remisję myśli samobójczych osiągnięto w obu grupach u 48 proc. pacjentów z wyjściowo niezerowym nasileniem takich objawów.  

Największą różnicę odnotowano w zakresie funkcji poznawczych. Pogorszenie pamięci autobiograficznej wystąpiło u 17,3 proc. pacjentów po ECT, ale tylko u 2,7 proc. po MST. Ponadto po MST obserwowano korzystniejsze wyniki dotyczące pamięci werbalnej, płynności słownej, uwagi, funkcji wykonawczych i ogólnego funkcjonowania poznawczego. Pacjenci leczeni MST szybciej odzyskiwali również orientację po zabiegu.  

Ogólny profil tolerancji był podobny, choć poszczególne działania niepożądane różniły się między grupami. Po MST rzadziej występowały zaburzenia pamięci i splątanie, natomiast częściej raportowano trudności w oddychaniu po zabiegu. Autorzy wskazują, że w przypadku MST może być potrzebna szczególna uwaga dotycząca dawki środka zwiotczającego oraz postępowania we wczesnym okresie po napadzie, ponieważ u części pacjentów może utrzymywać się osłabienie mięśni po ustąpieniu splątania.  

Autorzy podkreślają jednak ograniczenia badania. Nie osiągnięto planowanej liczby osób kończących leczenie, rekrutację zakłóciła pandemia COVID-19, a badana populacja – młodsza i pozbawiona pacjentów z depresją psychotyczną – może nie w pełni odzwierciedlać populacji leczonej ECT w praktyce klinicznej.  

Wyniki sugerują, że MST może stanowić wartościową alternatywę dla ECT u części pacjentów, szczególnie tych, którzy odrzucają ECT z powodu obaw o pamięć. Nie oznacza to jednak, że MST może obecnie całkowicie zastąpić ECT. Potrzebne są dalsze badania dotyczące skuteczności MST w szerszych populacjach oraz jej długoterminowych efektów.  

Piśmiennictwo: 

Daniel M Blumberger, Shawn M McClintock, Kevin E Thorpe, Carol A Tamminga, Karen Foley, Mustafa M Husain, Tyler S Kaster, Yuliya Knyahnytska, Daphne Voineskos, Kala J Bailey, Joshua J Hubregsen, Cory R Weissman, Zafiris J Daskalakis; Confirmatory efficacy and safety trial of magnetic seizure therapy versus right unilateral ultra-brief electroconvulsive therapy in depression (CREST–MST): a randomised, double-blind, non-inferiority trial in Canada and the USA. The Lancet Psychiatry Volume 13, Issue 5, P:376-386, May 2026