Przeczytaj relację z odcinka pt. "Dwa filary nowoczesnej prewencji sercowo-naczyniowej: redukcja LDL-C i szczepienia przeciw grypie"

W bieżącym odcinku Kardioexpressu gościem prof. Artura Mamcarza był prof. Marek Gierlotka. Eksperci rozmawiali na temat roli intensywnej redukcji stężenia cholesterolu frakcji LDL oraz znaczenia szczepień przeciwko grypie w prewencji incydentów sercowo-naczyniowych.  

Polska wciąż należy do krajów o wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym. W badaniu WOBASZ 3, dotyczącym polskiej populacji, stwierdzono hipercholesterolemię u niemal 60% badanych, nadciśnienie tętnicze u ponad 40%, a otyłość u przeszło 20% populacji. Poważnym wyzwaniem pozostają również otyłość brzuszna, stan przedcukrzycowy oraz pełnoobjawowy zespół metaboliczny.  

Zaproszony ekspert podkreślił kluczowe znaczenie kontroli stężenia cholesterolu LDL od najmłodszych lat, co pozwala zminimalizować tzw. Skumulowane życiowe ryzyko sercowo-naczyniowe (ang. Lifetime cardiovascular risk). W zależności od zindywidualizowanego profilu ryzyka pacjenta dąży się do ściśle określonych wartości docelowych LDL-C.  

Podstawowym narzędziem stratyfikacji ryzyka w prewencji pierwotnej pozostaje karta SCORE2, oceniająca wiek, płeć, status palenia tytoniu, skurczowe ciśnienie tętnicze oraz stężenie cholesterolu nie-HDL. W opinii eksperta sam algorytm SCORE2 bywa jednak niewystarczający – w pełnej ocenie należy brać pod uwagę dodatkowe modyfikatory ryzyka, w tym otyłość, stężenie lipoproteiny(a) [Lp(a)], obciążający wywiad rodzinny czy poziom aktywności fizycznej.  

Niskie lub umiarkowane ryzyko wyliczone w skali nie daje bowiem gwarancji braku bezobjawowej miażdżycy tętnic. W badaniu PESA obecność blaszek miażdżycowych wykazano u ponad połowy osób bez jakichkolwiek objawów klinicznych. Co istotne, u ponad 40% chorych stwierdza się miażdżycę wielołożyskową (obejmującą jednocześnie różne łożyska naczyniowe), co wiąże się z 2–3-krotnie wyższym ryzykiem zgonu.  

Istotną przeszkodą w skutecznej prewencji incydentów naczyniowych jest utrzymujący się niski odsetek pacjentów osiągających cele terapeutyczne dla LDL-C – w Polsce wynosi on zaledwie ok. 20%. Wielu chorych nie osiąga docelowych wartości przy monoterapii statyną. Zgodnie z wytycznymi europejskimi u chorych po ostrym zespole wieńcowym zaleca się natychmiastowe wdrożenie intensywnej terapii hipolipemizującej. Jeżeli wyjściowe stężenie LDL-C wskazuje, że sama statyna w maksymalnej dawce nie pozwoli osiągnąć celu, należy od razu zastosować leczenie skojarzone z ezetymibem. W przypadku braku pożądanej redukcji kolejnym krokiem jest dołączenie inhibitora PCSK9.  

W codziennej praktyce należy dążyć do jak najszybszego osiągnięcia celu terapeutycznego, określając wyjściową kategorię ryzyka pacjenta oraz wymagany procentowy stopień redukcji LDL-C. Prewencja wtórna po OZW ma fundamentalne znaczenie dla poprawy rokowania, jakości życia oraz redukcji śmiertelności i powinna być wdrażana niezwłocznie po incydencie wieńcowym.  

W drugiej części spotkania eksperci omówili wpływ infekcji wirusem grypy na destabilizację układu krążenia. Ostra infekcja grypowa zwiększa ryzyko zawału serca aż 10-krotnie, a udaru mózgu 8-krotnie. Wirus może prowadzić do zapalenia mięśnia sercowego lub zapalenia płuc, a uogólniony stan zapalny indukuje niestabilność blaszek miażdżycowych i nasila ryzyko zakrzepicy wewnątrznaczyniowej, prowadząc m.in. do zaostrzenia przewlekłej niewydolności serca.  

Szczepienia przeciwko grypie stanowią integralny element profilaktyki kardiologicznej i są szczególnie zalecane osobom z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności oraz wszystkim pacjentom powyżej 60. Roku życia. W populacji seniorów zaleca się szczepionkę wysokodawkową, która zapewnia silniejszą odpowiedź immunologiczną i wyższą skuteczność kliniczną w porównaniu ze szczepionkami o standardowej dawce antygenu. Jak podkreślił ekspert, szczepienie przeciw grypie zmniejsza ryzyko hospitalizacji z powodu zaostrzenia niewydolności serca o blisko 20%.