Agoniści GLP-1 a zaburzenia psychiczne: semaglutyd wiąże się z mniejszym ryzykiem pogorszenia depresji i lęku.

Semaglutyd może oferować korzyści wykraczające poza kontrolę glikemii i redukcję masy ciała. Wyniki dużego szwedzkiego badania kohortowego opublikowanego w The Lancet Psychiatry wskazują, że u pacjentów z depresją i/lub zaburzeniami lękowymi leczonych z powodu cukrzycy lub otyłości jego stosowanie wiązało się z istotnie niższym ryzykiem pogorszenia stanu psychicznego.  

Badacze przeanalizowali losy 95 490 pacjentów z rozpoznaną depresją lub zaburzeniami lękowymi, którzy jednocześnie stosowali leczenie przeciwcukrzycowe. W trakcie obserwacji ponad 22 tys. osób przyjmowało agonistów receptora GLP-1. Badanie wykorzystało analizę wewnątrzosobniczą (within-individual design), w której porównywano okresy stosowania i niestosowania leków u tych samych osób, co pozwoliło ograniczyć wpływ wielu czynników zakłócających i zwiększyć wiarygodność uzyskanych wyników.  

Najważniejszym wynikiem badania był związek między stosowaniem semaglutydu a mniejszym ryzykiem pogorszenia stanu psychicznego. W porównaniu z okresami bez stosowania agonistów GLP-1 ryzyko złożonego punktu końcowego obejmującego hospitalizację psychiatryczną, długotrwałe zwolnienie lekarskie z przyczyn psychiatrycznych, samouszkodzenie lub samobójstwo było niższe o 42%. Korzystny efekt obserwowano również dla liraglutydu, jednak był on wyraźnie słabszy i odpowiadał redukcji ryzyka o około 18%. Dla eksenatydu i dulaglutydu nie wykazano podobnych zależności, co sugeruje, że obserwowany efekt nie jest charakterystyczny dla całej klasy leków, lecz może dotyczyć przede wszystkim wybranych agonistów GLP-1.  

Analiza poszczególnych zaburzeń psychicznych wykazała, że semaglutyd wiązał się z 44% niższym ryzykiem pogorszenia depresji, 38% niższym ryzykiem pogorszenia zaburzeń lękowych oraz 47% niższym ryzykiem pogorszenia zaburzeń związanych z używaniem substancji. Liraglutyd wykazywał korzystny wpływ głównie w odniesieniu do depresji, natomiast nie potwierdzono jego istotnego wpływu na przebieg zaburzeń lękowych. Spośród analizowanych agonistów GLP-1 jedynie semaglutyd wykazywał konsekwentne korzyści zarówno w odniesieniu do depresji, jak i zaburzeń lękowych.  

Dodatkowo agoniści GLP-1 analizowani jako cała grupa wiązali się z około 44% niższym ryzykiem samouszkodzeń. Korzystne wyniki utrzymywały się również w analizach porównujących semaglutyd z innymi lekami drugiego rzutu stosowanymi w leczeniu cukrzycy, co dodatkowo wzmacnia wiarygodność obserwowanych zależności. Autorzy zwracają uwagę, że korzyści te mogą mieć szczególne znaczenie dla pacjentów, u których współistnieją choroby metaboliczne i zaburzenia psychiczne.  

Choć badanie obserwacyjne nie pozwala na potwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego, dostarcza istotnych danych sugerujących, że semaglutyd może wiązać się z korzystniejszym przebiegiem depresji i zaburzeń lękowych u pacjentów z chorobami metabolicznymi. Autorzy podkreślają, że wyniki uzasadniają przeprowadzenie randomizowanych badań klinicznych oceniających potencjalne znaczenie tych leków w tej grupie chorych.  

Piśmiennictwo: 

Taipale H, Taylor M, Lähteenvuo M, Mittendorfer-Rutz E, Tanskanen A, Tiihonen J. Association between GLP-1 receptor agonist use and worsening mental illness in people with depression and anxiety in Sweden: a national cohort study. Lancet Psychiatry. 2026;13(4):327–335.