prof. dr hab. n. med. Dorota Krasowska

Szanowni Państwo,

Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy!

Polecam Państwu kolejne wydanie „Dermatologii po Dyplomie”, którego tematem przewodnim jest artykuł „Gdy implant uczula – nadwrażliwość opóźniona na metale w praktyce dermatologa” przygotowany przez dr. Leszka Blicharza i lek. Joannę Zygadło. Przedstawiono w nim istotny problem kliniczny – pojawienia się alergii kontaktowej na wszczepiony implant (dotyczy to implantów uwalniających metale). Mimo rosnącej liczby wszczepianych implantów w dziedzinie ortopedii, kardiologii czy stomatologii wystąpienie alergii kontaktowej związanej z ich komponentami dotyczy niewielkiej liczby pacjentów (<1%), ale może okazać się wyzwaniem dla lekarza prowadzącego. W przypadku pojawienia się na skórze w okolicy wszczepionego implantu zmian rumieniowo-grudkowo-pęcherzykowych z towarzyszącym dokuczliwym świądem pacjent wymaga szczególnej uwagi.

Objawy wypryskowe mogą wystąpić od kilku tygodni do wielu miesięcy po wszczepieniu implantu. Warto zauważyć, że po wszczepieniu implantów stawów pojawiające się objawy na skórze mogą ustąpić samoistnie w procesie gojenia i integracji implantu, a diagnostyka alergologiczna nie będzie wymagana. W przypadku uporczywie utrzymujących się lub nawracających zmian wypryskowych w okolicach implantu i nieskuteczności terapii w tym zakresie pacjent wymaga diagnostyki alergologicznej zgodnie z opublikowanymi przez Thomasa i wsp. wytycznymi (J Eur Acad Dermatol Venereol 2024;38[8]:1471-7). Podstawowym narzędziem diagnostycznym pozostaje test płatkowy z obowiązkiem dodatkowego odczytu w 6 lub 7 dniu. Pojawienie się alergicznego kontaktowego zapalenia skóry po wszczepieniu implantu zazwyczaj wynika z alergii na metale, z których został on wykonany, powstającej w mechanizmie opóźnionej odpowiedzi typu IV wg Gella i Coombsa. Obejmuje ona najczęściej nadwrażliwość na nikiel, kobalt, chrom, w dalszej kolejności na molibden, pallad, mangan, wanad, złoto i tytan, ważna jest zatem znajomość składu implantu. Warto pamiętać, że reakcja alergiczna najczęściej dotyczy miejsca wszczepienia implantu i oprócz objawów wypryskowych na skórze bywają obecne przetrwały rumień i obrzęk, może dojść do opóźnionego gojenia się rany, powstawania przetok lub pęcherzy. Reakcja alergiczna może dotyczyć także tkanek głębiej położonych i cechować się obecnością przewlekłego aseptycznego bólu, sztywnością i dysfunkcją stawu, pojawieniem się płynu wokół implantu, a nawet jego odrzuceniem. Może ona przybierać postać uogólnionej reakcji alergicznej, mogą pojawić się inne objawy skórne, np. pokrzywka. W rzadkich przypadkach „układowe kontaktowe zapalenie skóry” może powodować przewlekłe zmęczenie lub objawy „mgły mózgowej”, szczególnie w sytuacji toksycznego oddziaływania wszczepionego implantu. Właściwe postępowanie w omawianym zakresie wymaga interdyscyplinarnego podejścia oraz współpracy chirurga, kardiologa, stomatologa, dermatologa, alergologa.

W pozostałych częściach numeru znajdą Państwo przegląd najnowszych badań w dermatologii, a także inne wartościowe prace naukowe. Dotyczą one m.in. diagnostyki różnicowej zmian rumieniowych w boreliozie, toczniu rumieniowatym i łuszczycy. Zachęcam Państwa do zapoznania się z interesującym artykułem na temat zakażeń skóry u pacjentów z cukrzycą. Zagadnienia ważne dla lekarza praktyka poruszono w tekście dotyczącym zastosowania terapii fotodynamicznej w onkologii dermatologicznej. Warto zwrócić uwagę również na pracę poświęconą diagnostyce i leczeniu świądu u pacjentów w wieku podeszłym. Na końcu wydania zamieszczono tradycyjnie program edukacyjny „Sprawdź swoją wiedzę”.

Życzę Państwu inspirującej lektury.