Implanty stanowią nieodłączny element współczesnej medycyny. Rozruszniki serca, endoprotezy stawów, stenty wewnątrznaczyniowe, klamry naczyniowe i implanty stomatologiczne są masowo stosowane na całym świecie. Wzrost liczby wszczepianych implantów powoduje coraz częstsze rozpoznawanie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (ACD – allergic contact dermatitis) wywołanego przez ich składniki – klasycznej reakcji nadwrażliwości opóźnionej (typu IV wg Gella i Coombsa). Schorzenie to stanowi wyzwanie diagnostyczne ze względu na nieswoisty obraz i złożony kontekst kliniczny oraz utrudniony dostęp do alergenu. W artykule omówiono patofizjologię, epidemiologię, diagnostykę wraz z aktualnymi rekomendacjami opartymi na konsensusie ekspertów oraz własne doświadczenia kliniczne związane z ACD.

Patofizjologia i epidemiologia

ACD jest reakcją nadwrażliwości opóźnionej typu IVa wg Gella i Coombsa, w której kluczową rolę odgrywają limfocyty T CD4⁺ i CD8⁺¹. Jony metali uwalniane z implantów pod wpływem korozji zachodzącej w kontakcie z płynami biologicznymi, tarcia i mechanizmów zależnych od aktywności komórkowej działają jako hapteny – łączą się z białkami nośnikowymi, tworząc pełnowartościowe alergeny zdolne do aktywacji skórnych komórek dendrytycznych^1,2. W fazie sensytyzacji antygen jest prezentowany przez komórki Langerhansa naiwnym limfocytom T w węzłach chłonnych, prowadząc do klonalnej ekspansji limfocytów T pamięci. Faza wywołania charakteryzuje się napływem efektorowych limfocytów T, uwolnieniem cytokin prozapalnych (interferonu γ, interleukiny 17, czynnika martwicy nowotworów α) i uszkodzeniem tkanek. W badaniu histopatologicznym skóry stwierdza się typowy obraz wyprysku: spongiozę naskórka, obecność eozynofilów w skórze właściwej i ogniskowe skupiska komórek Langerhansa³.

Nikiel jest najczęściej uczulającym metalem – szacuje się, że uczulenie na ten hapten dotyczy ok. 13,4-29,5% kobiet i 2,9-8,9% mężczyzn (w zależności od badanej populacji)4,5. Schuttelaar i wsp. w przekrojowym badaniu europejskim wykazali, że częs...

Obraz kliniczny, kryteria rozpoznania i różnicowanie

Najczęstszą kliniczną postacią alergii kontaktowej pozostaje ACD, które może manifestować się w formie nawrotowych zmian rumieniowo-grudkowych i pęcherzykowych zlokalizowanych nad urządzeniem lub w jego okolicy, z towarzyszącym świądem. Potencjaln...