prof. dr hab. n. med. Dariusz Moczulski

Na stronie czasopisma „Lancet” 12 maja 2026 roku ukazał się artykuł, którego pierwszą autorką jest Helena J. Teede. Poinformowano w nim, że na podstawie konsensusu środowisk medycznych została zmieniona nazwa zaburzenia endokrynologicznego „polycystic ovary syndrome” (PCOS) na „polyendocrine metabolic ovarian syndrome” (PMOS). W języku polskim pojawiły się już pierwsze tłumaczenia nowego terminu. Znalazłem dwa różne: „wielogruczołowy zespół jajnikowo-metaboliczny” i „wielogruczołowy zespół metaboliczno-jajnikowy”.

Przed zmianą nazwy z PCOS na PMOS przeprowadzono badanie ankietowe w wielu krajach, do którego włączono ogółem 14 360 osób, w tym ekspertów medycznych oraz kobiety z tą chorobą. Głównym celem zmiany nazwy było lepsze przedstawienie złożoności tego zespołu.

Pierwsza publikacja na temat dzisiejszego PMOS pochodzi z 1935 roku. Dwaj amerykańscy ginekolodzy, Irving F. Stein i Michael L. Leventhal, opisali przypadek kobiety w czasopiśmie „American Journal of Obstetrics and Gynecology”, w artykule zatytułowanym „Amenorrhea associated with bilateral polycystic ovaries”. Zespół ten był pierwotnie postrzegany jako zaburzenie ginekologiczne dotyczące jajników. Z czasem jednak odkrywano coraz liczniejsze zaburzenia endokrynologiczne z nim związane, w tym nieprawidłowe działanie insuliny. U kobiet z PMOS częściej występują: otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, stłuszczenie wątroby oraz zaburzenia skórne, takie jak trądzik, łysienie czy hirsutyzm. Kobiety z PMOS obciążone są również większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Choć patogeneza PMOS nadal nie jest dobrze znana, to zmiana nazwy może przyczynić się do zwrócenia większej uwagi na ten zespół, w tym również u chorych na cukrzycę.

W aktualnym numerze „Diabetologii po Dyplomie” polecam artykuł „Kalkulator bolusa a zmienność insulinooporności. Jak ustawiać terapię w realnych sytuacjach klinicznych?”. Zawiera on wiele cennych porad przydatnych w codziennej praktyce.