Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia jest rozpoznaniem z wykluczenia. Można je ustalić, jeśli po odpowiednim okresie regularnego współżycia nie uzyskano ciąży mimo prawidłowej czynności owulacyjnej, anatomii macicy bez odchyleń od normy, drożnych jajowodów i prawidłowego wyniku badania nasienia.

Niepłodność idiopatyczna stanowi istotną część rozpoznań u par diagnozowanych z powodu braku ciąży. Szacuje się, że dotyczy 20-30% niepłodnych par, co odpowiada mniej więcej 2,5% całej populacji. Duża zmienność wynika przede wszystkim z różnic w definicji tego rozpoznania, charakterystyce badanych populacji (zwłaszcza wieku kobiet, statusu socjoekonomicznego i pochodzenia) oraz z zakresu przeprowadzonej diagnostyki. Im bardziej szczegółowa diagnostyka, tym większe prawdopodobieństwo wykrycia subtelnego czynnika niepłodności, a tym samym mniejszy odsetek przypadków klasyfikowanych jako niewyjaśnione. Dodatkową trudnością jest niejednoznaczna interpretacja łagodnych odchyleń, takich jak np. minimalna endometrioza czy graniczne nieprawidłowości parametrów nasienia.

Najważniejszymi czynnikami prognostycznymi w kontekście uzyskania ciąży są: wiek kobiety, czas trwania niepłodności, wcześniejsze ciąże i dotychczasowe leczenie. Zależy od tego również postępowanie terapeutyczne.

Poniżej przedstawiono 5 przypadków klinicznych z 2 pytaniami do każdego z nich w postaci testu wielokrotnego wyboru.

Przypadek kliniczny 1

Do poradni zgłosiła się 30-letnia pacjentka wraz z 32-letnim partnerem. Para stara się o pierwszą ciążę od 18 miesięcy. Współżycie odbywa regularnie, zwykle 2-3 razy w tygodniu. Pacjentka miesiączkuje regularnie co 27-30 dni, bez nasilonych dolegliwości bólowych. Nie przebyła operacji w obrębie jamy brzusznej ani zapalenia narządów miednicy mniejszej.

W badaniu ultrasonograficznym (USG) macica i jajniki są prawidłowe. Nie stwierdzono endometrioma, adenomiozy ani nieprawidłowości jamy macicy. Na podstawie badania metodą histerosalpingosonografii (HyFoSy – hysterosalpingo-foam sonography) wykazano obustronną drożność jajowodów. Uzyskano prawidłowy według kryteriów World Health Organization (WHO) wynik badania nasienia partnera. Stężenie hormonu tyreotropowego (TSH – thyroid-stimulating hormone) we krwi wynosiło 1,7 mj.m./l, a hormonu antymüllerowskiego (AMH – anti-Müllerian hormone) – 2,8 ng/ml.

1

Na czym w pierwszej kolejności powinno polegać postępowanie?

1. Rozpoznanie niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia jest uzasadnione
2. Należy rutynowo wykonać laparoskopię przed ustaleniem dalszego postępowania
3. Można zaproponować dalszą obserwację przez mniej więcej 6 miesięcy
4. Należy zaproponować procedurę zapłodnienia pozaustrojowego (IVF – in vitro fertilisation), ponieważ ponad 12 miesięcy starań o dziecko stanowi wskazanie do IVF
5. Należy wykonać badanie fragmentacji DNA plemników