Standardy postępowania
Rola inhibitorów punktów kontrolnych PD-1 i PD-L1 w terapii chłoniaków z komórek B
lek. Aleksandra Hus
dr hab. n. med. Ewa Paszkiewicz-Kozik, prof. NIO
- W artykule przedstawiono najnowsze dane kliniczne z lat 2020-2025 na temat leczenia chłoniaków z komórek B z uwzględnieniem miejsca inhibitorów punktów kontrolnych (CPI – checkpoint inhibitors) i podkreśleniem konieczności interdyscyplinarnych badań translacyjnych przeprowadzanych w dużych wieloośrodkowych grupach pacjentów
Zastosowanie inhibitorów punktów kontrolnych – receptorów programowanej śmierci komórki (PD-1 – programmed cell death-1) oraz ich ligandów (PD-L1 – programmed death-ligand 1) – w leczeniu nowotworów układu chłonnego zmieniło zasady postępowania z chorymi na klasycznego chłoniaka Hodgkina (HL – Hodgkin’s lymphoma) i pierwotnego chłoniaka śródpiersia z komórek B (PMBCL – primary mediastinal B cell lymphoma). Mechanizm działania CPI opiera się na przywracaniu funkcji limfocytów T dzięki blokadzie szlaku immunoinhibicyjnego PD-1/PD-L1. Pomimo znaczącej skuteczności w HL (poziom odpowiedzi – blisko 70%) w nieziarniczych chłoniakach złośliwych (NHL – non-Hodgkin lymphoma), w tym w PMBCL, efektywność tej grupy leków może zostać uznana za niewystarczającą oraz heterogeniczną, a główne wyzwania dotyczą oporności/nawrotowości, braku biomarkerów i możliwej toksyczności. Przyszłe kierunki stosowania CPI u pacjentów z chłoniakami będą się skupiały na terapiach kombinowanych, personalizacji leczenia oraz rozwoju nowych inhibitorów.
Inhibitory anty-PD-1/PD-L1
Inhibitory anty-PD-1/PD-L1 są przeciwciałami monoklonalnymi, które blokując drogę przekaźnikową PD-1 (limfocyty T) → PD-L1 (komórki nowotoworowe), zapobiegają inaktywacji, czyli przywracają funkcje obronne, w tym przeciwnowotworowe limfocytów T. Zwielokrotniona przez powielony gen JAK2 ekspresja PD-L1 na komórkach nowotworowych powoduje, że niejako uciekają one spod nadzoru immunologicznego, stając się nierozpoznawalnymi przez limfocyty T. W przypadku wielu nowotworów, w tym chłoniaków z komórek B, zapobieganie za pomocą przeciwciał monoklonalnych połączeniu receptora PD-1 na limfocytach T z ligandem na komórce nowotworowej sprzyja remisji choroby nowotworowej dzięki przywróceniu własnej obronności organizmu. Chłoniaki z komórek B są najczęściej występującym rodzajem tego typu nowotworów u osób dorosłych, a perspektywa ich wyleczenia, zwłaszcza niektórych rodzajów, znacząco wzrosła właśnie dzięki tej grupie leków.
Nowotwory układu chłonnego
Nowotwory układu chłonnego, w tym klasyczny podtyp HL i NHL, charakteryzują się znaczną heterogennością molekularną i kliniczną. Po zastosowaniu konwencjonalnych terapii (chemioterapii [CTH – chemotherapy], radioterapii [RTH – radiotherapy], przes...
