prof. dr hab. n. med. Piotr Gałecki

Szanowni Państwo,

Drodzy Czytelnicy!

Mimozami jesień się zaczyna, złotawa, krucha i miła – pisał Julian Tuwim we „Wspomnieniu”. Jesień zachęca nas, by uważniej przyjrzeć się temu, co pozornie już dobrze znamy. Możemy wówczas odkryć cały kalejdoskop barw i zupełnie nieoczekiwane piękno kryjące się w codzienności. W psychiatrii taka uważność jest potrzebna nie tylko jesienią, ale przez cały rok: pomaga zobaczyć człowieka poza rozpoznaniem oraz sprawdzić, czy trafna decyzja kliniczna znajduje dalszy ciąg w dostępnej opiece.

W związku z tym tematem przewodnim jesiennego numeru jest artykuł prof. Dominiki Dudek o możliwościach rozszerzenia opieki zgodnej z wytycznymi u osób ze schizofrenią. Autorka pokazuje, że skuteczne leczenie obejmuje także psychoterapię, wsparcie rodziny, troskę o zdrowie somatyczne, pomoc w powrocie do aktywności i codziennym funkcjonowaniu. Stawia przy tym ważne pytanie: jak w polskich warunkach ocenić, czy wszystkie te formy wsparcia rzeczywiście docierają do pacjenta?

Podstawą właściwej opieki pozostaje rozpoznanie. Mgr Katarzyna Żyłowska i prof. Łukasz Święcicki przypominają, że objawy psychotyczne mogą wynikać m.in. z zapalenia mózgu lub pojawić się jako powikłanie głębokiej stymulacji mózgu. Lek. Rafał Bieś kieruje uwagę na środowisko cyfrowe: media społecznościowe i sztuczną inteligencję, które warto uwzględnić w rozmowach z pacjentami, by uzyskać pełną wiedzę o czynnikach oddziałujących na obraz kliniczny.

Nowe możliwości terapeutyczne powinny budzić zainteresowanie, ale też skłaniać do krytycznej oceny dowodów. Mgr Joanna Chatizow przedstawia aktualne dane dotyczące probiotyków jako możliwego wsparcia w leczeniu depresji, pisze także, jakich informacji na ten temat wciąż brakuje. Krzysztof Łazar, lek. Wiktor Orlof i prof. Napoleon Waszkiewicz porównują metylofenidat i lisdeksamfetaminę w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, analizując ich skuteczność, działania niepożądane oraz indywidualny dobór terapii. Lek. Bartłomiej Borawski przedstawia najnowsze badania w psychiatrii, poświęcone: wyborowi metody psychoterapeutycznej w zaburzeniu osobowości typu borderline, wykorzystaniu dronabinolu w leczeniu koszmarów sennych w zaburzeniu stresowym pourazowym, przydatności semaglutydu w terapii zaburzenia używania alkoholu oraz nowym kierunkom leczenia depresji lekoopornej.

Numer dopełnia artykuł dr. Leszka Ciszewskiego, dr. Michała Nowopolskiego i dr. Wojciecha Oronowicza-Jaśkowiaka o projekcie ustawy dotyczącej biegłych sądowych. Jest to głos praktyków, przypominający, że jakość opinii zależy zarówno od kompetencji, jak i od warunków, w których pracują biegli z zakresu psychiatrii, psychologii i seksuologii.

Na zakończenie zachęcam Państwa do odpowiedzi na pytania zawarte w programie edukacyjnym i sprawdzenia swojej wiedzy.

Wszystkie wymienione teksty łączy troska o rzetelność: w diagnozie, ocenie nowych badań, doborze leczenia i organizacji pomocy. Życzę Państwu dobrej lektury!