Omawiając zagadnienie pobierania narządów do transplantacji od osoby zmarłej w wyniku nieodwracalnego zatrzymania krążenia (DCD – donation after circulatory death), istotne jest odróżnienie tej procedury od pobrania narządów po stwierdzeniu nieodwracalnego ustania czynności mózgu (DBD – donation after brain death). Podczas procedury DBD w narządach zachowana jest perfuzja do momentu ich pobrania i chłodzenia. Z kolei w czasie procedury DCD narządy od dawców znajdują się w stanie ciepłego niedokrwienia od momentu zatrzymania krążenia do czasu rozpoczęcia ich schładzania. W stanie ciepłego niedokrwienia dochodzi do uszkodzenia pobieranego narządu, a następnie zwiększa się uszkodzenie niedokrwienno-reperfuzyjne. Ponadto jeśli śmierć następuje nieoczekiwanie (tzw. niekontrolowane DCD), dokładny czas ciepłego niedokrwienia jest często nieznany. Przy tzw. kontrolowanym DCD moment wstrzymania terapii podtrzymującej życie, prowadzący do zatrzymania krążenia, może być zaplanowany z wyprzedzeniem, a zatem długość okresu ciepłego niedokrwienia jest znana.

Historia

Początkowo większość narządów do przeszczepienia pobierano od dawców zmarłych w mechanizmie nieodwracalnego zatrzymania krążenia. Wydawało się, że takie podejście nie budzi wątpliwości, podczas gdy kolejne lata pokazały co innego. Problem zaczął narastać jeszcze bardziej w wyniku rozwoju transplantologii. W połowie lat 80. XX wieku w Stanach Zjednoczonych, a właściwie na całym świecie, zaczęło zwiększać się zapotrzebowanie na narządy do przeszczepień, które znacznie przewyższyło ich dostępność. W kolejnych latach powszechna akceptacja kryteriów rozpoznania śmierci mózgu sprawiła, że donacja narządów od dawców po śmierci mózgu stała się standardem, a problemy pobierania narządów od dawców zmarłych w wyniku śmierci z powodu nieodwracalnego zatrzymania krążenia zeszły na dalszy plan. Z czasem jednak rozwój transplantologii spowodował, że liczba dawców w procedurze DBD nie wystarczała do zapewnienia odpowiedniej liczby narządów do transplantacji. Ponowne zainteresowanie wykorzystaniem narządów pobieranych po zatrzymaniu krążenia, a raczej toczące się na ten temat dyskusje etyczno-moralne miały bardzo burzliwy przebieg. Na uniwersytecie w Pittsburghu (USA) przez 4 lata debatowano, czy można ze względów etycznych wyrazić zgodę na pobieranie narządów od dawców po zatrzymaniu krążenia. Dopiero w maju 1992 roku wyrażono pozytywną opinię i zgodę na pobieranie narządów po śmierci krążeniowej (DCD)¹.