Świąd (pruritus) jest jednym z najczęściej zgłaszanych objawów dermatologicznych w populacji osób w wieku podeszłym. Wraz ze starzeniem się społeczeństw problem ten nabiera coraz większego znaczenia klinicznego, zarówno w praktyce dermatologicznej, jak i w opiece geriatrycznej^1,2. Świąd może dotyczyć zarówno skóry uprzednio objętej procesem chorobowym, jak i klinicznie niezmienionej, stanowiąc niekiedy jedyną manifestację choroby. Przewlekły świąd (trwający powyżej 6 tygodni) może znacząco obniżać jakość życia pacjentów, prowadząc do zaburzeń snu, przewlekłego zmęczenia oraz pogorszenia funkcjonowania psychospołecznego^3,4. Szacuje się, że występuje on u ok. 11-78% osób powyżej 65 r.ż.^1,5 W badaniach przeprowadzonych w populacji geriatrycznej wykazano, że świąd jest jedną z najczęstszych dolegliwości dermatologicznych, na które uskarżają się pacjenci przebywający w placówkach opieki długoterminowej, i może dotyczyć nawet 1/3 z nich^1,6.

Etiologia świądu u osób starszych jest najczęściej wieloczynnikowa. Obejmuje ona choroby skóry, choroby ogólnoustrojowe, zaburzenia neurologiczne oraz działania niepożądane wybranych leków⁵. Dodatkowo proces starzenia się skóry prowadzi do licznych zmian strukturalnych i funkcjonalnych, które sprzyjają występowaniu świądu⁷.

Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych danych dotyczących patofizjologii, diagnostyki różnicowej oraz leczenia świądu u pacjentów w wieku podeszłym, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów praktycznych.

Patofizjologia świądu u osób starszych

Patogeneza świądu w populacji geriatrycznej jest złożona i obejmuje współdziałanie wielu mechanizmów biologicznych związanych z procesem starzenia się skóry oraz zmianami w funkcjonowaniu układu immunologicznego i nerwowego^5,7.

Jednym z najważniejszych czynników patofizjologicznych jest zaburzenie funkcji bariery naskórkowej. Wraz z wiekiem dochodzi do zmniejszenia aktywności gruczołów łojowych i potowych oraz redukcji zawartości lipidów w warstwie rogowej naskórka7. Pro...