Temat numeru
Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego z uwzględnieniem Lp(a) – aktualizacja wytycznych AHA
dr n. med. Katarzyna Gryglewska-Wawrzak1
prof. dr hab. n. med. Agata Bielecka-Dąbrowa1,2
- Lipoproteina (a) – istotny czynnik ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych
- Miejsce Lp(a) w najnowszych wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA) poświęconych dyslipidemii
- Lp(a) jako potencjalny cel terapeutyczny – wyzwania i perspektywy
Lipoproteina (a) – Lp(a) – stanowi genetycznie uwarunkowany, niezależny czynnik ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych, będąc zarazem jednym z największych wyzwań współczesnej kardiologii. Ze względu na unikalny potencjał aterogenny i prozakrzepowy jej podwyższone stężenia są główną przyczyną rezydualnego ryzyka, utrzymującego się mimo optymalnego leczenia hipolipemizującego. Aktualne wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA – American Heart Association) silniej akcentują rolę Lp(a) w predykcji ryzyka1. Przyszłość leczenia zależy od nowoczesnych terapii celowanych, które wykazują zdolność do redukcji Lp(a) o ponad 70%, stanowiąc potencjalny przełom w eliminacji resztkowego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Lipoproteina (a) jako niezależny czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego
Lp(a) jest cząsteczką przypominającą strukturą lipoproteinę o niskiej gęstości (LDL – low-density lipoprotein), wyróżniającą się jednak obecnością apolipoproteiny (a) – apo(a), która pod względem strukturalnym jest podobna do plazminogenu. Od czasu odkrycia Lp(a) w 1963 r. jej podwyższone stężenie uznaje się za istotny czynnik ryzyka choroby sercowo-naczyniowej na podłożu miażdżycowym (ASCVD – atherosclerotic cardiovascular disease), niezależnie od tradycyjnych czynników ryzyka, takich jak stężenie cholesterolu LDL (LDL-C – low-density lipoprotein cholesterol), ciśnienie tętnicze, cukrzyca lub palenie tytoniu. Związek ten wynika z aterogennych i prozapalnych właściwości Lp(a), które przyczyniają się do powstawania blaszki miażdżycowej i zakrzepicy wskutek oddziaływania mechanizmów związanych ze stanem zapalnym oraz gromadzeniem się lipidów w ścianie tętnicy2,3.
Najnowsze badania dostarczyły informacji na temat genetycznych aspektów związanych ze stężeniem Lp(a), wskazując, że ok. 70-90% zmienności osobniczej w tym zakresie ma uwarunkowanie genetyczne2. Głównym determinantem jest wysoce polimorficzny gen ...
Lp(a) jest bardziej aterogenna, co oznacza, że jej podwyższone stężenie silniej przyczynia się do rozwoju miażdżycy w porównaniu z LDL; występuje ona jednak w mniejszej ilości w organizmie.
Mimo że czynniki genetyczne wywierają istotny wpływ na stężenie Lp(a), niektóre czynniki egzogenne mogą je modyfikować. Szczegółowe dane przedstawiono w tabeli 1.
