Aorta jako narząd i zasada „Time is Aorta”

W świetle opublikowanych w 2024 r. wytycznych – wspólnego dokumentu Europejskiego Towarzystwa Kardio-Torakochirurgów/Towarzystwa Chirurgów Klatki Piersiowej (EACTS/STS – European Association for Cardio-Thoracic Surgery/Society of Thoracic Surgeons) oraz zaleceń Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology) – dokonała się fundamentalna zmiana w postrzeganiu anatomii i patofizjologii układu krążenia. Aorta nie jest już traktowana jako proste naczynie przewodzące krew, ale uzyskała oficjalnie status 24 narządu ludzkiego organizmu.

Ostre rozwarstwienie aorty stanowi najbardziej dramatyczną postać ostrych zespołów aortalnych, wymagającą natychmiastowego leczenia. Podobnie jak w kardiologii inwazyjnej od dawna funkcjonuje podejście „Time is Muscle” (czas to mięsień, w odniesieniu do mięśnia sercowego), tak obecnie nadrzędną zasadą postępowania staje się „Time is Aorta” (czas to aorta). Szybka diagnoza, błyskawiczne wdrożenie leczenia farmakologicznego i niezwłoczna interwencja zabiegowa zapobiegają nieodwracalnym uszkodzeniom narządowym wynikającym z zespołu niedokrwienia (malperfuzji) oraz chronią pacjenta przed pęknięciem tego kluczowego narządu.

Epidemiologia i rokowanie

Rozwarstwienie aorty jest związane z gigantycznym ryzykiem zgonu – największym spośród wszystkich chorób sercowo-naczyniowych. Historia naturalna nieleczonego ostrego rozwarstwienia aorty typu A (ATAAD – acute type A aortic dissection) jest fatalna. Zarówno klasyczne dane, jak i współczesne rejestry potwierdzają, że śmiertelność w tym typie wzrasta o 1-2% z każdą godziną od momentu wystąpienia pierwszych objawów. Bez natychmiastowej interwencji chirurgicznej przeważająca większość pacjentów umiera w ciągu pierwszych 48 godzin. Bezpośrednimi przyczynami zgonu są najczęściej: pęknięcie aorty do worka osierdziowego (skutkujące tamponadą serca), ostra niedomykalność zastawki aortalnej lub krytyczne niedokrwienie kluczowych narządów (m.in. mózgu, jelit, nerek) wskutek malperfuzji. Rozwarstwienie aorty typu B (TBAD – type B aortic dissection) charakteryzuje się zdecydowanie lepszym wczesnym rokowaniem w przypadkach niepowikłanych, jednak przy obecności cech wysokiego ryzyka drastycznie się ono pogarsza, wymagając równie pilnych interwencji.