Szanowni Państwo,

Koleżanki i Koledzy!

Osoby z chorobą nowotworową w wywiadzie lub aktualnie poddawane leczeniu onkologicznemu są dość często pacjentami oddziałów kardiologicznych. Należą do nich również chorzy, u których zastosowano immunoterapię, stanowiącą przełom w leczeniu wielu nowotworów litych i wybranych nowotworów hematologicznych. Terapia, choć w wielu przypadkach pomocna i skuteczna w leczeniu onkologicznym, może powodować niepożądane efekty kardiologiczne. W związku z tym jako temat bieżącego numeru „Kardiologii po Dyplomie” wybrałem właśnie „Powikłania kardiologiczne immunoterapii nowotworów”. Takie powikłania najlepiej widzi lekarz prowadzący terapię, stąd artykuł lek. Agaty Ogłozy-Puchowskiej z Katedry i Kliniki Hematologii, Transplantologii i Terapii Komórkowych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Autorka opisuje mechanizmy kardiotoksyczności immunoterapii, czynniki ryzyka oraz wymienia różne rodzaje powikłań kardiologicznych. Aby ich uniknąć, należy systematycznie monitorować stan chorego. Jednym z możliwych powikłań jest immunologiczne zapalenie mięśnia sercowego – w artykule przedstawiono zalecany schemat postępowania diagnostyczno-terapeutycznego oraz metody drugoliniowe w przypadku oporności na leczenie.

Niedawno opublikowano nowe wytyczne leczenia niewydolności serca. Poza zmienioną klasyfikacją i nową formą stopniowania zaawansowania choroby wymienia się obok tzw. wielkiej czwórki leków podstawowych m.in. analogi GLP-1. Dr Stanisław Surma i prof. Bogusław Okopień z Kliniki Chorób Wewnętrznych i Farmakologii Klinicznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach przedstawiają w artykule nowe możliwości leczenia niewydolności serca za pomocą tych leków, precyzując, które grupy chorych mogą skorzystać z tej formy terapii, a zarazem poddając krytycznej ocenie aktualne dowody naukowe z badań klinicznych. We wniosku autorzy stwierdzają, że analogi GLP-1 mogą być obiecującą formą terapii w fenotypie niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF – heart failure with preserved ejection fraction) związanym z otyłością i zaburzeniami metabolicznymi.

Pozostając w kręgu zagadnień dotyczących niewydolności serca, należy zwrócić uwagę na artykuł dr hab. Jolanty Nowak z III Katedry Kardiologii i dr. hab. Bartosza Hudzika z Zakładu Profilaktyki Chorób Sercowo-Naczyniowych Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach dotyczący przebiegu rzadkiej choroby genetycznej – wrodzonej niedokrwistości dyserytropoetycznej typu I.

Kardioneuroablacja nie jest obecnie rekomendowana w leczeniu omdleń odruchowych według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology), ale stanowi obiecującą metodę i alternatywę dla wszczepienia rozrusznika serca, odnotowaną w stanowisku kilku towarzystw naukowych, w tym Europejskiej Asocjacji Rytmu Serca (EHRA – European Heart Rhythm Association) i amerykańskiego Stowarzyszenia Rytmu Serca (HRS – Heart Rhythm Society). Lek. Joanna Makowiecka i wsp. z Oddziału Klinicznego Kardiologii i Chorób Wewnętrznych Szpitala Grochowskiego w Warszawie przedstawiają zasady przeprowadzenia i kryteria wyboru odpowiednich kandydatów do zabiegu kardioneuroablacji.

Przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej (TAVI – transcatheter aortic valve implantation) w ciasnej objawowej stenozie aortalnej jest wykonywana coraz częściej w naszym kraju. Aktualne rekomendacje ESC obniżyły po raz kolejny wiek pacjenta rekomendowany do tej formy zabiegu do 70 lat przy trójpłatkowej zastawce aortalnej. Stosunkowo duży odsetek pacjentów kwalifikowanych do TAVI ma wskazania do przewlekłej antykoagulacji, najczęściej z powodu utrwalonego migotania przedsionków, co sprawia problemy okołozabiegowe. Temu zagadnieniu poświęcony jest artykuł lek. Marcina Osyry z Oddziału Kardiologicznego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala w Łodzi.

Rozpoznanie wypadania płatka zastawki mitralnej powoduje często u pacjenta niepokój co do dalszych losów, a dla kardiologa wiąże się z koniecznością oceny rokowania (w tym stopnia ryzyka groźnych arytmii komorowych) oraz stanu hemodynamicznego wady, z ewentualną kwalifikacją do leczenia interwencyjnego. U niektórych chorych wskazane jest wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych i obrazowych, w tym rezonansu magnetycznego serca. Artykuł dr hab. Agaty Krawczyk-Ożóg oraz prof. Artura Dziewierza z Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum i Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie prezentuje szczegółowo zasady diagnostyki, oceny ryzyka powikłań, w tym zagrożenia nagłym zgonem sercowym, wraz z podejmowaniem dalszych decyzji terapeutycznych.

Kardiologia dziecięca niezbyt często gości na naszych łamach, tym bardziej zachęcam więc do lektury pracy na ten temat. Katarzyna Struniewicz, dr Jacek Kuźma i lek. Magdalena Zarlenga reprezentujący Warszawski Uniwersytet Medyczny opisują ważne zagadnienie restrykcji przewodu tętniczego w okresie prenatalnym oraz dramatyczną sytuację noworodka z przewodozależną wadą serca. Autorzy wskazują m.in. na znaczenie wykonywania w okresie prenatalnym badania dopplerowskiego wraz z oceną strukturalną serca.

Promocja zdrowia i szeroko pojmowana prewencja schorzeń sercowo-naczyniowych powinny obejmować okres od narodzin do schyłku życia. Etapem, w którym te działania mają szczególne znaczenie i największą szansę skuteczności, jest okres dorastania i wczesnej dorosłości. Ważny populacyjnie dokument poświęcony temu zagadnieniu opracowało Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA – American Heart Association). Stał się on podstawą artykułu opublikowanego w naszym czasopiśmie przez dr Sylwię Wiśniowską-Śmiałek i prof. Pawła Rubisia z Od-
działu Klinicznego Chorób Serca i Naczyń Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego.

Życzę Państwu dobrej lektury po powrocie z wakacyjnych urlopów.