Wprowadzenie immunoterapii do praktyki klinicznej stanowiło przełom we współczesnej onkologii. Szczególnie istotną rolę odegrały inhibitory punktów kontroli immunologicznej (ICI – immune checkpoint inhibitors), obejmujące przeciwciała skierowane przeciwko receptorom PD-1 (programmed cell death protein 1), PD-L1 (programmed death ligand 1) oraz CTLA-4 (cytotoxic T-lymphocyte antigen 4). Leki te znacząco poprawiły rokowanie pacjentów z czerniakiem, niedrobnokomórkowym rakiem płuca, rakiem nerki, nowotworami głowy i szyi, rakiem pęcherza moczowego oraz wieloma innymi nowotworami.

Mechanizm działania ICI polega na zniesieniu fizjologicznych mechanizmów hamujących aktywację limfocytów T. Prowadzi to do nasilenia odpowiedzi przeciwnowotworowej, ale jednocześnie może skutkować utratą tolerancji immunologicznej wobec własnych tkanek. W konsekwencji rozwijają się działania niepożądane o podłożu autoimmunologicznym (irAEs – immune-related adverse events). Najczęściej dotyczą one skóry, przewodu pokarmowego, płuc, układu endokrynnego i wątroby. Znacznie rzadziej obserwuje się zajęcie układu sercowo-naczyniowego, jednak właśnie te powikłania należą do najbardziej niebezpiecznych i obarczonych najwyższą śmiertelnością.

Rozwój kardioonkologii doprowadził w ostatnich latach do istotnego postępu w zakresie rozpoznawania i leczenia immunologicznie uwarunkowanej kardiotoksyczności. Szczególne znaczenie w upowszechnianiu wiedzy na ten temat mają wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology) oraz rekomendacje Międzynarodowego Towarzystwa Kardioonkologicznego (IC-OS – International Cardio-Oncology Society), ujednolicające podejście do monitorowania pacjentów otrzymujących immunoterapię.

Mechanizmy kardiotoksyczności immunoterapii

Patogeneza kardiotoksyczności związanej z ICI nie została dotychczas w pełni wyjaśniona. Aktualne dane wskazują jednak na kluczową rolę aktywowanych limfocytów T oraz zaburzenia mechanizmów tolerancji immunologicznej. W warunkach fizjologicznych r...

Epidemiologia i czynniki ryzyka

Początkowo częstość kardiotoksyczności immunoterapii oceniano na mniej niż 1%. Wraz ze wzrostem świadomości klinicznej oraz wdrożeniem rutynowego monitorowania biomarkerów sercowych liczba rozpoznawanych przypadków znacząco wzrosła.