Kardioneuroablacja – leczenie asystolicznych omdleń odruchowych i innych czynnościowych bradyarytmii
lek. Joanna Makowiecka
lek. Anna Maria Gawałkiewicz-Mazańska
dr n. med. Artur Nowiński
lek. Michał Niedźwiedź
prof. dr hab. n. med. Piotr Kułakowski
- Omdlenia odruchowe – częsty problem zdrowotny obniżający jakość życia
- Kardioneuroablacja jako nowoczesna metoda leczenia asystolicznych omdleń odruchowych
- Kwalifikacja do zabiegu, sposób wykonania, ocena skuteczności i potencjalne powikłania – aktualny stan wiedzy oraz zagadnienia wymagające dalszych analiz
Omdlenia odruchowe stanowią istotny problem zdrowotny, ponieważ dotykają do 40% populacji1. Wprawdzie w większości przypadków rokowanie dotyczące przeżycia jest bardzo dobre, a ryzyko wystąpienia groźnych powikłań niskie, ale jakość życia pozostaje znacznie obniżona. Dotyczy to również osób z czynnościową bradykardią bez omdleń. Prawidłowe postępowanie niefarmakologiczne jest skuteczne u 50% chorych2,3, jednak u pozostałych możliwości terapeutyczne są ograniczone. Farmakoterapia jest najwyżej umiarkowanie skuteczna i związana z częstymi działaniami niepożądanymi, co sprawia, że duży odsetek pacjentów nie kontynuuje leczenia. Wszczepienie stymulatora, szczególnie z funkcją CLS (closed loop stimulation), wykazuje skuteczność u ponad 80% chorych4, ale nie jest to preferowany sposób terapii u młodych osób z uwagi na niedogodności i znane możliwe powikłania związane z wieloletnią stałą stymulacją serca. W związku z tym poszukuje się nowych form terapii – tę lukę ma szansę wypełnić kardioneuroablacja (CNA – cardioneuroablation).
Metoda ta, stworzona przez Pachona i wsp.5, opiera się na założeniu, że jeżeli objawowe pauzy lub zbyt wolna czynność serca są czynnościowe, czyli spowodowane nadmierną aktywnością układu przywspółczulnego transmitowaną do serca przez nerw błędny, to uszkodzenie końcówek sercowych tego nerwu spowoduje przyspieszenie rytmu serca i zapobiegnie przerwom w jego pracy oraz następczemu omdleniu. Zakończenia przywspółczulne są zgrupowane w zwojach autonomicznych serca (GP – ganglionated plexuses), zlokalizowanych w tłuszczu epikardialnym i wnikających do mięśnia sercowego głównie na poziomie przedsionków serca. Możliwa jest ich modyfikacja poprzez ablację prądem o częstotliwości radiowej (RF – radio frequency) przeprowadzoną typowo od wnętrza serca. Taka ablacja skutecznie niszczy zakończenia przywspółczulne. Zakończenia współczulne są natomiast zwykle w znacznie mniejszym stopniu dotknięte zabiegiem, ponieważ leżą dalej od endokardium, czyli miejsca działania elektrody ablacyjnej, a ponadto mają zdolność do regeneracji, w przeciwieństwie do zakończeń przywspółczulnych. Schemat lokalizacji GP przedstawiono na rycinie 1.