Choroby internistyczne u kobiet w ciąży
Kiedy pacjentka w ciąży wymaga pilnej konsultacji ginekologicznej?
Wskazówki dla POZ
lek. Ewa Gabryś
dr n. med. Katarzyna Gregor
- Objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji
- Nieprawidłowości w przebiegu ciąży wykrywane w POZ i postępowanie w przypadku wcześniej rozpoznanych chorób
- Przygotowanie do ciąży i profilaktyka zakażeń
Kobieta w ciąży oprócz tego, że staje się regularną pacjentką w gabinecie ginekologicznym, do porodu niezmiennie pozostaje pacjentką lekarza rodzinnego. To właśnie do poradni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) zgłaszają się pacjentki z różnymi dolegliwościami i objawami związanymi z ciążą lub nie. Niejednokrotnie w czasie wizyt kobiety pytają o przygotowanie do prokreacji, kontrolne badania, szczepienia lub suplementację.
W większości przypadków leczenie doraźne bądź prowadzenie pacjentek w ciąży z chorobami współistniejącymi odbywa się standardowo, zgodnie z dostępnymi wytycznymi. Niemniej najistotniejsza jest modyfikacja już stosowanego leczenia lub dobranie nowej farmakoterapii zgodnej z profilem bezpieczeństwa dla ciężarnej i adekwatnie do trymestru ciąży.
Plany macierzyńskie
W przypadku pacjentek mających plany macierzyńskie zaleca się:
- suplementację witaminową dostępnymi na rynku preparatami, które zawierają 400-800 µg aktywnych folianów
- uzupełnienie zalecanych szczepień, z uwzględnieniem 4-tygodniowej przerwy po szczepieniu przeciwko różyczce, śwince, odrze oraz ospie
- wyrównanie niedoborów witaminy D3, żelaza
- wykonanie badania w kierunku aktywnego zakażenia Toxoplasma gondii lub cytomegalowirusem (CMV)1.
To ostatnie zakażenie zasługuje na zwiększoną czujność z uwagi na często bezobjawowy przebieg u dorosłych, a poważne konsekwencje dla płodu zarówno w okresie prekoncepcyjnym, jak i podczas I trymestru ciąży2. Zarażenie CMV na 4-12 tygodni przed planowaną ciążą oraz w I trymestrze niesie ze sobą dla płodu duże ryzyko zaburzeń słuchu, zaburzeń rozwojowych ośrodkowego układu nerwowego (OUN), padaczki, mózgowego porażenia dziecięcego, hepatosplenomegalii lub zaburzeń wzrastania. W przypadku uzyskania dodatniego wyniku przeciwciał IgM w kierunku CMV lub toksoplazmozy pacjentka wymaga konsultacji ginekologicznej.
U kobiet z potwierdzonym testem ciążowym przed 12 tygodniem ciąży i dodatnimi przeciwciałami IgM i IgG przeciwko CMV warto wykonać awidność przeciwciał IgG i zalecić konsultację w poradni chorób zakaźnych oraz oczywiście w poradni ginekologicznej.
Przed planowaną ciążą należy również zachęcić pacjentkę do wizyty ginekologicznej w celu oceny narządu rodnego, wykonania cytologii lub badania w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV – human papilloma virus), a także w przypadku odchyleń w przesiewowych badaniach krwi, które nie ulegają poprawie pomimo wprowadzonego leczenia.
