Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną należącą do grupy układowych chorób tkanki łącznej. Występuje u 0,5-1% światowej populacji¹. Dokładne określenie częstości występowania choroby oraz zapadalności na RZS w Polsce jest utrudnione ze względu na ograniczoną dostępność wiarygodnych danych epidemiologicznych. Według najnowszych analiz opartych na danych Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) i kodach ICD-10 zapadalność na RZS w 2021 roku wyniosła 29 przypadków na 100 000 mieszkańców, w tym 18 na 100 000 dla postaci seropozytywnej oraz 11 na 100 000 dla postaci seronegatywnej. Najwyższą zapadalność odnotowano w grupie wiekowej 55-74 lata, niezależnie od płci². RZS charakteryzuje się przewlekłym zapaleniem błony maziowej stawów, które prowadzi do ich stopniowego uszkodzenia, niepełnosprawności oraz pogorszenia jakości życia. Typowe objawy obejmują symetryczne zapalenie wielu stawów, ból, tkliwość, obrzęk oraz sztywność poranną trwającą ponad 30 minut. U części pacjentów występują również objawy ogólnoustrojowe, takie jak zmęczenie, bóle mięśniowe, stany podgorączkowe lub złe samopoczucie.

Etiologia RZS nie została w pełni poznana i ma charakter wieloczynnikowy. Szacuje się, że około 50% ryzyka zachorowania wynika z predyspozycji genetycznych, jednak istotną rolę odgrywają również czynniki środowiskowe, takie jak palenie tytoniu, ch...

Wczesna diagnostyka RZS

Wydaje się, że proces diagnostyczny jest dla lekarzy rodzinnych szczególnie trudny ze względu na niespecyficzny i zróżnicowany obraz kliniczny wczesnego RZS, który często przypomina częstsze i mniej groźne schorzenia układu ruchu. Do najważniejszych ograniczeń wynikających z roli lekarza POZ należą: utrudniony dostęp do konsultacji reumatologicznych, niedostateczna współpraca między specjalistami oraz ograniczona wartość diagnostyczna badań laboratoryjnych, zwłaszcza u pacjentów z seronegatywną postacią choroby⁶. A to właśnie skuteczniejsze rozpoznawanie RZS na poziomie POZ może się przyczynić do skrócenia czasu do wdrożenia leczenia i poprawy rokowania pacjentów. Chociaż nie opracowano dotychczas jednolitego i powszechnie obowiązującego podziału RZS, w praktyce klinicznej najczęściej klasyfikuje się chorobę na podstawie obecności markerów serologicznych. Wyróżnia się zatem postać seropozytywną (kody ICD-10 M05), charakteryzującą się obecnością czynnika reumatoidalnego (RF – rheumatoid factor) i/lub przeciwciał antycytrulinowych (ACPA – anti-citrullinated protein antibodies), oraz postać seronegatywną (kody ICD-10 M06), w której markery te nie występują. Postać seropozytywna stanowi 70-80% wszystkich przypadków i zazwyczaj wiąże się z bardziej typowym przebiegiem choroby, natomiast postać seronegatywna występuje u 20-30% pacjentów.