Temat numeru
Neuropatie po infekcjach wirusowych – objawy, diagnostyka, postępowanie terapeutyczne, rokowanie
prof. dr hab. n. med. Waldemar Brola
- W niniejszym artykule została poruszona tematyka neuropatii po infekcji wirusowej z podkreśleniem, że to prawidłowe fenotypowanie neuropatii, a nie sama informacja o wcześniejszej infekcji pozwala dobrać właściwe leczenie, trafnie rokować i uniknąć zarówno nadrozpoznawania, jak i przeoczenia postaci wymagających pilnej interwencji
Neuropatia po infekcji wirusowej nie jest odrębną jednostką chorobową, ale wieloczynnikowym zespołem objawowym powstałym w następstwie zakażenia. W praktyce należy odróżnić ostrą poliradikuloneuropatię immunologiczną, ogniskowe uszkodzenie korzeni lub splotów oraz przewlekły zespół bólu neuropatycznego, często z zajęciem małych włókien. Dopiero takie rozpoznanie fenotypu pozwala sensownie zaplanować diagnostykę, leczenie i moment przeprowadzenia badań przewodnictwa (tab. 1).
Mechanizmy uszkodzenia nerwów obwodowych po infekcjach wirusowych
Z punktu widzenia klinicysty zawsze należy myśleć o trzech głównych mechanizmach uszkodzenia w przebiegu infekcji wirusowej, którymi są:
- mechanizm immunologiczny, w którym infekcja wyzwala ostrą poliradikuloneuropatię, najczęściej pod postacią zespołu Guillaina-Barrégo (GBS – Guillain-Barré syndrome)
- miejscowa reaktywacja wirusa lub zajęcie zwojów czuciowych, korzeni i splotów – typowe dla wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV – varicella zoster virus)
- przewlekłe uszkodzenie drobnych włókien somatycznych i autonomicznych, szczególnie istotne po COVID-19 – chorobie zakaźnej układu oddechowego wywołanej zakażeniem koronawirusem ciężkiego ostrego zespołu oddechowego 2 (SARS-CoV-2 – severe acute respiratory syndrome coronavirus 2)1-7.
Takie ujęcie ma znaczenie praktyczne, ponieważ te mechanizmy dają różny profil objawów, odmienną przydatność badań elektrofizjologicznych i mają inne rokowanie. W przypadku GBS istotna jest odpowiedź na pytanie, czy mamy do czynienia z procesem wymagającym pilnego leczenia i monitorowania oddechu; w VZV kluczowe bywa odróżnienie typowej neuralgii od porażenia związanego z półpaścem (zoster-associated paresis); po COVID-19 zaś najczęściej trzeba rozstrzygnąć, czy dominuje uszkodzenie dużych włókien, czy raczej neuropatia małych włókien (SFN – small fiber neuropathy) z bólem neuropatycznym i dysautonomią8-15.
COVID-19 – które neuropatie towarzyszą najczęściej?
W przebiegu infekcji SARS-CoV-2 opisywano kilka fenotypów uszkodzenia obwodowego układu nerwowego. Najpoważniejszym powikłaniem jest GBS, który pojawia się jako ostro narastający zespół wiotkiego niedowładu z arefleksją, często z zaburzeniami czuc...
