Temat numeru
Keratoplastyka a zastosowanie preparatów anty-VEGF
lek. Katarzyna Nowik1
dr hab. n. med. Justyna Izdebska1,2
- W artykule omówiono patofizjologię neowaskularyzacji rogówki (CNV – corneal neovascularization), mechanizm działania rodziny czynników wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF – vascular endothelial growth factor) oraz dostępne preparaty anty-VEGF stosowane w okulistyce, a także nowe kierunki terapii. Przedstawiono ich skuteczność, profil bezpieczeństwa oraz różne drogi podania (krople do oczu, iniekcje podspojówkowe, śródrogówkowe)
Przeszczepienie rogówki jest jedną z najczęściej przeprowadzanych procedur transplantologicznych na świecie w wielu schorzeniach rogówki, które prowadzą do utraty przejrzystości tkanki oraz jej właściwości optycznych, a co za tym idzie – obniżenia ostrości wzroku (VA – visual acuity). Pomimo korzystnego uprzywilejowania immunologicznego rogówki odrzut przeszczepu pozostaje istotnym wyzwaniem klinicznym, zwłaszcza u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka. Neowaskularyzacja rogówki, czyli patologiczny rozrost naczyń krwionośnych w obrębie pierwotnie beznaczyniowej tkanki, stanowi główny czynnik ryzyka odrzutu immunologicznego przeszczepienia. Kluczową rolę w procesie nowotworzenia naczyń odgrywa naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu oraz jego receptory (VEGFR – vascular endothelial growth factor receptor).
Istnieje wiele czynników wpływających na powodzenie i przeżywalność keratoplastyki, m.in. obecność patologicznych naczyń krwionośnych w rogówce, które mogą przyczynić się do reakcji odrzucania przeszczepionej tkanki. Dostępnych jest wiele metod zapobiegania CNV oraz jej leczenia. Do najczęściej stosowanych form terapii należą: preparaty anty-VEGF, steroidoterapia, terapia fotodynamiczna oraz kauteryzacja.
Wskazania do keratoplastyki
Zgodnie z danymi Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego Poltransplant w Polsce w 2024 r. przeprowadzono 1498 przeszczepień rogówki, a w 2025 r. – 1654. Głównym wskazaniem do keratoplastyki są:
- dystrofie rogówki
- ektazje
- blizny pozapalne
- blizny pourazowe
- perforacje rogówki.
Wskazania do keratoplastyki można podzielić na kilka kategorii:
- optyczne – głównym celem jest poprawa VA
- tektoniczne – służące odtworzeniu zaburzonej struktury rogówki
- terapeutyczne – mają na celu usunięcie zmienionej zapalnie tkanki, niepoddającej się farmakoterapii
- kosmetyczne – celem jest poprawa wyglądu oka, ale bez dobrego rokowania co do poprawy VA.
Przyczyny >90% przeszczepień mają charakter optyczny i tektoniczny. Coraz częściej przeprowadza się przeszczepienia warstwowe (przednie i tylne), które w wielu przypadkach zastępują przeszczep drążący. Podczas przeszczepienia warstwowego wymienian...
