Płyn w jamach opłucnowych w populacji pacjentów pediatrycznych stwierdza się w różnych sytuacjach klinicznych, które determinują jego charakter. Przesięk to płyn przedostający się poza ścianę prawidłowo zbudowanych naczyń w wyniku zaburzenia równowagi między ciśnieniem hydrostatycznym a onkotycznym w przebiegu schorzeń nieinfekcyjnych, takich jak: niewydolność krążenia, zespół nerczycowy czy hipoalbuminemia¹. Z kolei wysięk to płyn przedostający się poza układ naczyniowy wskutek jego uszkodzenia w przebiegu procesu zapalnego lub nowotworowego¹. W populacji pediatrycznej najczęstszą przyczyną obecności płynu w jamach opłucnowych jest wysięk będący powikłaniem zapalenia płuc (50-70%)². Inną częstą przyczynę wysięku stanowi płyn gromadzący się w przebiegu chorób nowotworowych (10-15%): chłoniaków nieziarniczych, białaczki T-komórkowej, nowotworów germinalnych, neuroblastoma, ganglioneuroma oraz innych rzadszych nowotworów, takich jak: międzybłoniak opłucnej, guz Askina, pierwotne nowotwory płuc. Płyn wysiękowy może pojawić się w opłucnej również na skutek urazów czy chorób tkanki łącznej, takich jak młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów lub toczeń rumieniowaty układowy. Rzadko w jamach opłucnowych stwierdza się obecność krwi (krwiak opłucnej [hemothorax]) lub chłonki (chłonkotok [chylothorax]).

Z klinicznego punktu widzenia najistotniejsze jest odróżnienie płynu przesiękowego od wysiękowego. Podstawowe metody obrazowania (radiologiczne/ultrasonograficzne) nie pozwalają jednak na różnicowanie rodzaju płynu, co jest kluczowe w przypadku rzadko występującego zaburzenia, jakim jest chłonkotok. Dlatego istotne znaczenie mają dokładne zebranie wywiadu oraz znajomość obrazu klinicznego, również rzadkich przyczyn obecności płynu w jamach opłucnowych.

W populacji pediatrycznej bardzo ważne jest szersze spojrzenie na pacjenta, często wykraczające poza bezpośrednią przyczynę zgłoszenia się do lekarza. Chcąc zwrócić uwagę na konieczność zachowania czujności klinicznej, szczególnie w przypadku dzieci słabo reagujących na standardowe postępowanie, poniżej przedstawiamy opis przypadku pacjenta hospitalizowanego na Oddziale Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie z powodu infekcji układu oddechowego, u którego w trakcie pobytu zdiagnozowano chłonkotok do jamy opłucnowej.