W kręgu bliskich
Zespół zaburzeń po intensywnej terapii u członków rodziny pacjenta hospitalizowanego (PICS-F)
mgr piel., mgr psych. Aleksandra Pawlak
- Hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii – trudne doświadczenie dla pacjenta i jego bliskich
- PICS-F – definicja, epidemiologia, obraz kliniczny, diagnostyka i strategie terapeutyczne
- Rola psychiatry, psychologa, terapeuty w opiece nad członkami rodziny doświadczającymi tego zespołu
Rodzina odgrywa kluczową rolę w procesie opieki nad pacjentem hospitalizowanym, zarówno w ostrej fazie choroby, jak i podczas rekonwalescencji. Bliscy osób przebywających na oddziale intensywnej terapii (OIT) często uczestniczą w podejmowaniu decyzji terapeutycznych, zapewniają wsparcie emocjonalne oraz stają się pierwszym ogniwem w opiece po wypisie ze szpitala. Paradoksalnie jednak ich potrzeby psychiczne i emocjonalne są rzadko identyfikowane i wspierane w sposób systemowy1,2.
Hospitalizacja członka rodziny na OIT bywa doświadczeniem skrajnie stresującym i traumatycznym. Bliscy są narażeni na przewlekły niepokój, dezorientację, brak informacji oraz poczucie bezradności, szczególnie gdy dostęp do chorego jest ograniczony (tak było np. w trakcie pandemii COVID-19)3. Mierzą się także z poczuciem odpowiedzialności za dalsze losy chorego – to na nich bowiem często spoczywa konieczność podejmowania istotnych decyzji zdrowotnych, co bywa szczególnie trudne wobec braku przygotowania do tej roli. Te czynniki mogą prowadzić do rozwoju zespołu zaburzeń po intensywnej terapii u członków rodziny (PICS-F – post-intensive care syndrome-family), charakteryzującego się objawami zespołu stresu pourazowego (PTSD – post-traumatic stress disorder), zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi1,4.
PICS-F wymaga wczesnego rozpoznania i interwencji ze strony lekarza psychiatry oraz zespołu wielospecjalistycznego, obejmującego m.in. psychologa, pielęgniarkę, terapeutę, duchownego. Badania wskazują, że skuteczna prewencja i terapia PICS-F opiera się na systematycznej psychoedukacji, regularnej komunikacji między personelem i rodziną oraz wdrożeniu ścieżek opieki po wypisie chorego z OIT5,6.
W artykule przedstawiono definicję, epidemiologię, obraz kliniczny oraz strategie terapeutyczne w odniesieniu do PICS-F, ze szczególnym uwzględnieniem implikacji dla praktyki psychiatrycznej.
Definicja i klasyfikacja PICS-F
PICS-F to złożony zespół objawów psychopatologicznych, których doświadczają bliscy pacjentów hospitalizowanych na OIT. W przeciwieństwie do klasycznego zespołu PICS, który dotyczy byłych pacjentów OIT, PICS-F obejmuje zaburzenia emocjonalne, pozna...
Zaburzenia psychiczne związane z PICS-F najczęściej manifestują się w postaci objawów depresyjnych, lękowych oraz PTSD, ale w wielu przypadkach obserwuje się także objawy somatyzacyjne i pogorszenie funkcjonowania społecznego oraz zawodowego. Poję...
