Temat numeru
Możliwości rozszerzenia opieki zgodnej z wytycznymi u osób ze schizofrenią
prof. dr hab. n. med. Dominika Dudek
- Aktualne wytyczne leczenia schizofrenii – odejście od modelu wyłącznie farmakologicznego w stronę psychiatrii środowiskowej
- Wdrożenie opieki nad pacjentami adekwatnej do zaleceń – co może oznaczać w Polsce?
- Propozycja praktycznych wskaźników umożliwiających ocenę jakości opieki
Schizofrenia należy do zaburzeń psychicznych o szczególnym znaczeniu klinicznym, społecznym i systemowym – nie można jej sprowadzać wyłącznie do stanu przebiegającego z objawami psychotycznymi, wymagającego przede wszystkim specjalistycznej farmakoterapii. Jest to zaburzenie istotnie wpływające na najważniejsze aspekty życia człowieka, oddziałujące poza sferą psychiczną także na zdrowie somatyczne, funkcjonowanie poznawcze, rodzinne, zawodowe i społeczne. W praktyce klinicznej obserwujemy zatem, że nawet dobrze dobrany lek przeciwpsychotyczny może nie przynieść zadowalających efektów, gdy osoba doświadczająca schizofrenii nie otrzymuje wsparcia środowiskowego, nie korzysta z psychoedukacji i terapii rodzinnej, nie uzyskuje skutecznej pomocy w zakresie powrotu do aktywności i zapobiegania nawrotom, nie jest poddawana właściwej kontroli stanu zdrowia somatycznego. W związku z tym pojęcie „opieki zgodnej z wytycznymi” powinno być rozumiane szerzej – nie tylko jako poprawne ordynowanie leków.
Takie rozumienie opieki nad osobami ze schizofrenią wyłania się z artykułu, który opublikowali Chen i wsp., oraz z towarzyszącego mu komentarza Myersa i wsp.1,2 Stały się one inspiracją do przygotowania tej pracy.
Autorzy cytowanego badania nie ograniczyli oceny jakości leczenia do farmakoterapii, lecz analizowali kilka wymiarów opieki: adherencję do stosowania leków przeciwpsychotycznych, korzystanie z interwencji psychospołecznych, regularną psychoterapię, hospitalizacje oraz screening cukrzycy u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne1. Tym samym pokazali, że zgodność z wytycznymi to nie pojedynczy parametr, lecz zestaw powiązanych działań, które mają zabezpieczać pacjenta zarówno przed nawrotem psychozy, jak i przed pogorszeniem funkcjonowania społecznego oraz powikłaniami somatycznymi.
Szczególnie interesujący jest punkt ciężkości obu tekstów: pytanie, czy opieka zgodna z wytycznymi może być skutecznie realizowana nie tylko przez psychiatrów, lecz także przez inne grupy klinicystów i placówki. W realiach amerykańskich chodziło o...
Aktualne wytyczne: odejście od modelu wyłącznie farmakologicznego
Przywołany artykuł Chen i wsp. odwołuje się przede wszystkim do wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (APA – American Psychiatric Association) dotyczących leczenia pacjentów ze schizofrenią1,3. Ten kierunek wzmacniają również najn...
