prof. dr hab. n. med. Tomasz Hryniewiecki

Szanowni Państwo!

Gorąco zapraszam do przeczytania wakacyjnego numeru „Stanów Nagłych po Dyplomie”. Tematem przewodnim jest tym razem hiponatremia – najczęstsze zaburzenie elektrolitowe o możliwych poważnych konsekwencjach, które zwiększa ryzyko zgonu. Jednocześnie jest to sytuacja bardzo często lekceważona w codziennej praktyce lekarskiej. Przetrwała hiponatremia wiąże się zazwyczaj z nieadekwatnym nawodnieniem organizmu, zwłaszcza u chorych w podeszłym wieku, z niewydolnością serca bądź przewlekłą chorobą nerek. Artykuł „Gdy zaburzenia elektrolitowe zagrażają życiu. Hiponatremia – algorytm postępowania” w sposób praktyczny przedstawia przyczyny choroby, zasady jej diagnostyki i leczenia, łącznie z algorytmem diagnostycznym.

Wszystkie pozostałe artykuły w numerze 3/2026 koncentrują się wokół sytuacji klinicznych, które wymuszają szybkie rozpoznanie i jednocześnie przypominają, jak łatwo przeoczyć stan bezpośredniego zagrożenia życia. Szczególnego znaczenia nabiera tu problematyka nagłych zaburzeń mowy i świadomości – objawów często niejednoznacznych, mylnie przypisywanych zaburzeniom metabolicznym, zatruciom lub stanom psychiatrycznym, podczas gdy mogą one stanowić jedyną manifestację udaru. W epoce rozwijających się metod leczenia reperfuzyjnego czas ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii. Równie istotny wymiar praktyczny ma opracowanie dotyczące erytrodermii – stanu nierzadko bagatelizowanego podczas wstępnej oceny, mimo że może stanowić manifestację ciężkiej choroby ogólnoustrojowej bądź prowadzić do gwałtownej destabilizacji stanu pacjenta. Artykuł przypomina o znaczeniu czujności diagnostycznej i potrzebie myślenia wykraczającego poza najbardziej oczywiste rozpoznania.

W bieżącym wydaniu znalazły się również opracowania z sektorów szczególnie wymagających interdyscyplinarnego spojrzenia: ostrego zapalenia trzustki u dzieci, bezpieczeństwa leczenia bólu pooperacyjnego oraz nagłego zatrzymania krążenia w przebiegu ciężkiej postaci wypadania płatków zastawki mitralnej. Są to przykłady medycyny coraz bardziej spersonalizowanej, opartej na identyfikacji czynników ryzyka i przewidywaniu możliwości wystąpienia poważnych powikłań, zanim do nich dojdzie.

Nie sposób również pominąć zagadnień dotyczących bezpieczeństwa systemowego. W warunkach zmieniającej się sytuacji geopolitycznej oraz rosnącej świadomości zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiacyjnych i pirotechnicznych szczególnego znaczenia nabiera przygotowanie szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR) do zdarzeń CBRNE. Dyskusja dotycząca logistyki medycznej przestaje mieć charakter teoretyczny – staje się elementem odpowiedzialnego planowania bezpieczeństwa zdrowotnego państwa i lokalnych społeczności.

Artykuł poświęcony nagłym zgonom podczas obezwładniania osób pobudzonych psychoruchowo przypomina natomiast, że medycyna stanów nagłych coraz częściej styka się z pograniczem psychiatrii, toksykologii, prawa i medycyny sądowej. To właśnie na styku tych specjalności rodzą się dziś najtrudniejsze pytania natury klinicznej i etycznej.

Mam nadzieję, że mimo wakacyjnego okresu oddacie się Państwo lekturze zaprezentowanego tu numeru, a przeczytane artykuły staną się źródłem cennej wiedzy i inspiracją do refleksji nad codzienną praktyką medyczną – sztuką wymagającą nie tylko kompetencji, lecz także pokory wobec nieprzewidywalności stanów nagłych.