🎉 20. Edycja Kongresu Akademii po Dyplomie GINEKOLOGIA już 2-3 października w Warszawie! Bilet za 699 zł zamiast 999 zł tylko do końca lipca! Więcej >
Temat numeru
Gdy zaburzenia elektrolitowe zagrażają życiu
Hiponatremia – algorytm postępowania
dr n. med. Izabela Zakrocka
lek. Joanna Gierska
Filip Koszałka
Aleksandra Gałan
Edyta Drygaś
Anna Guzy
prof. dr hab. n. med. Wojciech Załuska
- Hiponatremia to najczęstsze zaburzenie elektrolitowe. Nieprawidłowe stężenie sodu we krwi jest w większości przypadków związane z nieprawidłowym stanem nawodnienia pacjenta. Leczenie hiponatremii wymaga zebrania dokładnego wywiadu medycznego odnośnie do czasu wystąpienia objawów i stosowanego leczenia
Opis przypadku
Kobieta, lat 36, została skierowana na szpitalny oddział ratunkowy z powodu dolegliwości bólowych głowy oraz hiponatremii. W wywiadzie obserwowana od 15 lat nawrotowa objawowa hiponatremia (do 113 mmol/l) i hipochloremia (82 mmol/l) z towarzyszącymi nudnościami oraz wymiotami, uczuciem sztywności mięśni kończyn, a także dolegliwościami bólowymi głowy, doraźnie leczonymi roztworami hipertonicznymi chlorku sodu (NaCl) i przejściowo fludrokortyzonem. Pacjentka z wieloletnim wywiadem nadciśnienia tętniczego (HA – hypertonia arterialis), otyłością I stopnia oraz zaburzeniami depresyjnymi.
Pacjentka nieregularnie stosowała sertralinę, okresowo przyjmowała ziołowe preparaty moczopędne. W chwili badania zgłosiła opasujący ból głowy w okolicy skroniowej i podwyższone wartości ciśnienia tętniczego (BP – blood pressure). Na podstawie wyników badań laboratoryjnych stwierdzono:
- prawidłową funkcję nerek
- hiponatremię 124 mmol/l (norma [N] 136-146 mmol/l)
- hipochloremię 82 mmol/l (N 101-109 mmol/l)
- hipomagnezemię 1,8 mg/dl (N 1,9-2,5 mg/dl)
- osmolalność osocza o wartości 248 mOsm/kg H2O (N 280-295 mOsm/kg H2O)
- osmolalność moczu 680 mOsm/kg H2O (300-900 mOsm/kg H2O)
- stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) 5,8%.
W analizie moczu nie obserwowano glukozurii, wskaźnik stosunku albuminy do kreatyniny (ACR – albumin to creatinine ratio) wyniósł 16 mg/g (<30 mg/g); obserwowano powtarzalnie zwiększone wydalanie sodu w dobowej zbiórce moczu: 369 mmol/24 godz. (40-220 mmol/24 godz.). Wykluczono hormonalną przyczynę hiponatremii. W rezonansie magnetycznym (MR) głowy nie uwidoczniono patologii. W badaniu ultrasonograficznym (USG) jamy brzusznej obrazowano nerki o prawidłowej wielkości, z prawidłową strukturą korowo-rdzeniową, bez ewidentnych złogów i cech zastoju moczu (ryc. 1).
Jakie były dalsze losy pacjentki?
Ze względu na przewlekły obraz hiponatremii oraz hipoosmolalność surowicy zalecono redukcję objętości przyjmowanych płynów, stałe wstrzymanie sertraliny; włączono furosemid doustnie w dawce 40 mg/24 godz. Dzięki leczeniu zachowawczemu uzyskano stopniowy wzrost osmolalności surowicy krwi oraz wzrost stężenia sodu we krwi. W długotrwałej obserwacji osiągnięto normalizację natremii do wartości 137 mmol/l oraz całkowity brak nawrotów dotychczas zgłaszanych dolegliwości.
