Temat numeru
Badanie stawów skroniowo-żuchwowych i rehabilitacja zwarcia w relacji centralnej
prof. dr hab. n. med. Jolanta Kostrzewa-Janicka
- Definicja zgryzu oraz zależności w stawie skroniowo-żuchwowym
- Diagnostyka zmian w obrębie układu ruchowego narządu żucia i sposoby leczenia wykrytych patologii
- Kliniczne zastosowanie arykulatorów
- Wybór protokołu rekonstrukcji zwarcia: analogowego, hybrydowego lub cyfrowego z uwzględnieniem takich czynników jak zakres leczenia, sposób rejestracji ruchów żuchwy, ustalenia osi obrotu w stawach skroniowo-żuchwowych oraz metody przeniesienia danych do artykulatora, tak aby osiągnąć stabilną i funkcjonalną okluzję
Rekonstrukcja zwarcia obejmuje odtworzenie ciągłości łuków zębowych oraz statycznej i dynamicznej relacji między nimi w aspekcie czynności układu ruchowego narządu żucia. W odtworzeniu zwarcia statycznego i dynamicznego ważna jest relacja żuchwy do szczęki, a tym samym praca stawów skroniowo-żuchwowych.
Kliniczne badanie zwarcia składa się z dwóch etapów. W pierwszej kolejności określane są kontakty międzyzębowe w położeniu żuchwy w stosunku do szczęki, czyli zwarcie statyczne w danym zgryzie. Następnie badane są kontakty międzyzębowe podczas ruchów żuchwy, czyli zwarcie dynamiczne – prowadzenia w ruchu doprzednim i ruchach bocznych. Definicja kontaktów w zwarciu statycznym określa kontakty guzków zwarciowych z bruzdami lub listewkami brzeżnymi zębów przeciwstawnych. Największy problem stanowi jednak określenie poprawności zgryzu, czyli położenia żuchwy w stosunku do szczęki, w którym te kontakty są badane. Mogą występować poprawne kontakty międzyzębowe w nieprawidłowym zgryzie lub nieprawidłowe kontakty (np. guzkowe) w zgryzie poprawnym. Wydaje się więc, że ocena zgryzu jest kluczowa w analizie zwarcia i artykulacji. Natomiast ocena stawów skroniowo-żuchwowych jest z kolei kluczowa w ocenie zgryzu. Reasumując: badanie zwarcia statycznego i dynamicznego należy wykonywać w aspekcie statyki i czynności stawów skroniowo-żuchwowych.
Co to jest zgryz?
Zgryz wskazuje na położenie żuchwy względem szczęki. Stosowane są określenia zgryzu wprowadzone przez ortodoncję. W płaszczyźnie strzałkowej relacja łuków zębowych określana jest według klasyfikacji Angle’a, opartej na wzajemnym stosunku pierwszych stałych zębów trzonowych. Podstawą tej klasyfikacji jest założenie, że górny pierwszy ząb trzonowy stały wyrzyna się z reguły w stałym położeniu względem szczęki (trzy klasy: I klasa, II klasa – tyłozgryz, III klasa – przodozgryz). Klasyfikacja ta nie uwzględnia relacji górnego i dolnego łuku zębowego w wymiarze pionowym oraz poprzecznym. Dotyczy to zgryzu krzyżowego i przewieszonego w płaszczyźnie czołowej oraz zgryzu otwartego i głębokiego w płaszczyźnie horyzontalnej. Można również opisać relacje szkieletowe, które określane są na podstawie analizy zdjęć rentgenowskich, telerentgenogramów, a które wskazują na wzajemne położenie podstaw kostnych.