Zakażenia pooperacyjne w chirurgii bariatrycznej
lek. Volodymyr Lavrynets1
dr n. med. Mirosław Czyżak2
- Powikłania po operacjach bariatrycznych
- Zakażenia miejsca operowanego w bariatrii – epidemiologia, etiologia i czynniki ryzyka
- Strategia zapobiegania zakażeniom pooperacyjnym w chirurgii bariatrycznej: optymalizacja przedoperacyjna, działania śródoperacyjne i interwencje pooperacyjne
Chirurgia bariatryczna jest obecnie najskuteczniejszą metodą leczenia otyłości olbrzymiej i chorób z nią związanych. W ubiegłym roku w Polsce wykonano około 10 000 operacji bariatrycznych. Dokładne dane za 2025 rok dotyczące zabiegów przeprowadzonych w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia poznamy w II-III kwartale 2026 roku. Według najnowszych dostępnych publikacji i analiz (m.in. raportu z 2023 roku opublikowanego w 2024/2025 oraz wypowiedzi ekspertów Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości [PTLO] i Metabolic and Bariatric Surgery Accreditation and Quality Improvement Program [MBSAQIP]/International Federation for the Surgery of Obesity and Metabolic Disorders [IFSO] w kontekście polskim1-3) najczęściej wykonywane operacje bariatryczne w Polsce to:
- laparoskopowa rękawowa resekcja żołądka (LSG – laparoscopic sleeve gastrectomy) – 80-82% wszystkich operacji bariatrycznych
- laparoskopowe wyłączenie żołądkowo-jelitowe z zespoleniem na pętli Roux-en-Y (LRYGB – laparoscopic Roux-en-Y gastric bypass) – 9-10%
- ominięcie żołądkowo-jelitowe z jednym zespoleniem (MGB – mini gastric bypass/OAGB – one-anastomosis gastric bypass) – 3-4%
- pozostałe metody (ominięcie dwunastniczo-czcze z jednym zespoleniem i rękawową resekcją żołądka [SADI-S – single anastomosis duodeno-ileal bypass with sleeve gastrectomy], rękawowa resekcja żołądka z jednym zespoleniem żołądkowo-czczym [SASI – single anastomosis sleeve ileal bypass], połączenie rękawowej resekcji żołądka z fundoplikacją metodą Nissena [zabieg Nissen-sleeve], rewizyjne itp.) – łącznie poniżej 2-3%.
Kluczowe dane dotyczące powikłań po operacjach bariatrycznych w Polsce:
- Dominująca procedura, czyli LSG, charakteryzuje się najmniejszą częstością występowania zakażeń miejsca operowanego (ZMO) – w większości raportów poniżej 1,5%, a w najlepszych ośrodkach 0,3-0,8%.
- W programie Kompleksowa Opieka Specjalistyczna w Bariatrii (KOS-BAR) – najbardziej ustrukturyzowanym i monitorowanym segmencie – odsetek zakażeń jest jednym z najniższych w kraju – zazwyczaj wynosi 0,4-1,2%.
- Najczęstsze są powierzchowne zakażenia portów trokarowych – stanowią 60-80% wszystkich ZMO.
- Ropnie narządowo-przestrzenne i przecieki szwu żołądka (stapler line leaks) są znacznie rzadsze (<0,5-1%), ale wiążą się z najpoważniejszymi konsekwencjami klinicznymi.
- W ośrodkach o niskim wolumenie (<50-100 zabiegów/rok) oraz w przypadku operacji rewizyjnych i konwersji częstość występowania ZMO jest 2-4-krotnie większa.
- W porównaniu z danymi międzynarodowymi wskaźniki występowania w Polsce powikłań po pierwotnych laparoskopowych zabiegach bariatrycznych są zbliżone do średniej europejskiej i światowej lub nieco od nich lepsze (0,4-2,5% według IFSO i MBSAQIP2,3). Wynika to z bardzo wysokiego odsetka wykonywanych LSG (>80%) oraz poprawy jakości w ośrodkach realizujących program KOS-BAR.
Po dwóch dekadach aktywnej pracy w dziedzinie chirurgii bariatrycznej widzimy wyraźnie, jak zmieniało się podejście do profilaktyki zakażeń: od działań opartych na doświadczeniu do protokołów opartych na dowodach. ZMO wciąż należą do najczęstszych powikłań w dziedzinie bariatrii i dotyczą nawet do 5% pacjentów, zależnie od typu zabiegu i populacji chorych4,5. Zakażenia te wydłużają pobyt w szpitalu o 7-11 dni i generują rocznie miliony złotych kosztów opieki zdrowotnej5.
