Onkologia dermatologiczna

Zastosowanie terapii fotodynamicznej w onkologii dermatologicznej

dr n. med. Olga Warszawik-Hendzel

Katedra i Klinika Dermatologiczna, Warszawski Uniwersytet Medyczny

  • Nieczerniakowe nowotwory skóry (NMSC) – istotny problem diagnostyczny i terapeutyczny we współczesnej dermatoonkologii
  • Leczenie chirurgiczne – złoty standard postępowania w przypadku NMSC
  • Możliwości wykorzystania terapii fotodynamicznej (PDT) w leczeniu pacjentów z rogowaceniem słonecznym, chorobą Bowena, rakiem podstawnokomórkowym i kolczystokomórkowym skóry

Nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry (NMSC – nonmelanoma skin cancer) we współczesnej dermatologii stanowią istotny problem diagnostyczny i terapeutyczny. W tej grupie nowotworów rak podstawnokomórkowy (BCC – basal cell carcinoma; carcinoma basocellulare) obejmuje ok. 75-80%, a rak kolczystokomórkowy (SCC – squamous cell carcinoma; carcinoma spinocellulare) ok. 20% wszystkich przypadków. Rogowacenie słoneczne (AK – actinic keratosis) jest stanem przedrakowym poprzedzającym i sprzyjającym zachorowaniu na raki skóry. Przez wielu ekspertów jest obecnie traktowane jako carcinoma spinocellulare in situ. Zmiany w przebiegu AK zazwyczaj są mnogie i obejmują dużą powierzchnię skóry, również pozornie zdrowej, co może powodować znaczące trudności diagnostyczne, skutkujące opóźnieniem leczenia; takie rozległe zmiany określa się terminem „field cancerization” („strefa kancerogenezy”). Wzrastająca chorobowość w zakresie AK i raków skóry przyczynia się do poszukiwania nowych metod terapeutycznych.

Złotym standardem leczenia nowotworów skóry pozostaje postępowanie chirurgiczne, umożliwiające bezpośrednią ocenę granic mikroskopowych i pełną radykalność zabiegu. Niemniej chirurgia oraz radioterapia, chociaż powszechnie rekomendowane, mogą wiązać się z bólem, powstawaniem blizn oraz zaburzeniami czynnościowymi i estetycznymi, szczególnie w przypadku zmian zlokalizowanych na twarzy, owłosionej skórze głowy lub w okolicach narządów płciowych1. Ponadto leczenie chirurgiczne nie zawsze jest możliwe – dotyczy to zwłaszcza dużych, naciekających lub mnogich guzów bądź sytuacji, gdy stan ogólny pacjenta nie pozwala na przeprowadzenie operacji. Dlatego też w praktyce klinicznej konieczne jest stosowanie wyważonego podejścia terapeutycznego, które uwzględnia zarówno skuteczność leczenia, jak i jakość życia chorego. Z tego względu prowadzi się intensywne poszukiwania mniej inwazyjnych metod terapeutycznych, pozwalających na skuteczne leczenie zmian przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka zaburzeń funkcjonalnych i kosmetycznych, a w przypadkach, w których leczenie chirurgiczne lub radioterapia nie mogą być zastosowane w pierwszej kolejności, stanowiących leczenie neoadiuwantowe.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Mechanizm działania terapii fotodynamicznej

PDT jest miejscową metodą terapeutyczną, której działanie opiera się na wywołaniu reakcji fotochemicznych w obrębie zmienionej patologicznie tkanki przez światło o odpowiedniej długości [...]

Źródła promieniowania i ich właściwości

Do aktywacji fotosensybilizatora konieczne jest naświetlanie światłem o długości fali dopasowanej do jego spektrum absorpcji. Najczęściej używane źródła światła emitują fale w zakresie [...]

Fotosensybilizatory stosowane w dermatologii

W praktyce dermatologicznej powszechnie stosowanymi prekursorami fotosensybilizatorów są kwas 5-aminolewulinowy (5-ALA – 5-aminolevulinic acid) i jego metylowy ester (MAL – methyl-aminolevulinate), które cechują [...]

Zastosowanie terapii fotodynamicznej w dermatoonkologii

PDT jest metodą o ugruntowanej pozycji w leczeniu AK, choroby Bowena oraz powierzchownego BCC. Ponadto próbuje się ją stosować także w innych nowotworach skóry, [...]

Podsumowanie

NMSC i AK stanowią rosnące wyzwanie kliniczne, wymagające indywidualizacji postępowania terapeutycznego. Choć leczenie chirurgiczne pozostaje złotym standardem, coraz większe znaczenie zyskują metody [...]

Do góry