Dermatologia w praktyce klinicznej
Nawracające zapalenia mieszków włosowych – diagnostyka i leczenie krok po kroku
lek. Sandra Ważniewicz
dr hab. n. med. Adriana Polańska, prof. UMP
prof. dr hab. n. med. Aleksandra Dańczak-Pazdrowska
- Zapalenie mieszków włosowych – częsta dermatoza o zróżnicowanej etiologii
- Obraz kliniczny i klasyfikacja nawracających zapaleń mieszków włosowych
- Metody leczenia i wskazówki dla praktyki klinicznej
Zapalenie mieszków włosowych, folliculitis (ryc. 1), jest częstą dermatozą, charakteryzującą się występowaniem krost, grudek i guzków wokół mieszków włosowych, którym mogą towarzyszyć ból i świąd skóry. Obejmuje ono powierzchowną lub głęboką część mieszków włosowych1,2. W zależności od etiologii wymienia się jego różne rodzaje – może być ono spowodowane m.in. czynnikami infekcyjnymi, substancjami chemicznymi lub urazami mechanicznymi3. Biorąc pod uwagę podłoże infekcyjne, wskazuje się na czynniki bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze i grzybicze1.
Zróżnicowany obraz kliniczny oraz podobieństwo zmian do innych dermatoz mogą utrudniać właściwe rozpoznanie i prowadzić do błędów diagnostycznych, co ma istotne znaczenie dla wyboru odpowiedniego leczenia4.
Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego podejścia do klasyfikacji, diagnostyki i terapii nawracających zapaleń mieszków włosowych.
Etiologia i klasyfikacja
Zapalenia mieszków włosowych o etiologii infekcyjnej
Bakteryjne
Najczęstszą przyczyną bakteryjnego zapalenia mieszków włosowych jest Staphylococcus aureus. Do rozwoju choroby predysponują takie czynniki, jak otyłość, cukrzyca, immunosupresja, długotrwała antybiotykoterapia oraz częste golenie, zwłaszcza w kierunku przeciwnym do wzrostu włosów. W diagnostyce różnicowej bakteryjnego zapalenia mieszków włosowych należy uwzględnić przede wszystkim trądzik pospolity, liszajec oraz zapalenie mieszków włosowych o innej etiologii5. Bakteryjne zapalenie mieszków włosowych ma często przebieg samoograniczający, jednak w przypadkach bardziej nasilonych zmian brak leczenia może prowadzić do powstawania ropni, czyraków lub zapalenia tkanki podskórnej. W leczeniu postaci łagodnych stosuje się miejscowe antybiotyki, np. mupirocynę, kwas fusydowy lub klindamycynę, oraz środki antyseptyczne, a w przypadku bardziej rozległych zmian zalecana jest antybiotykoterapia ogólnoustrojowa2.
Zapalenie mieszków włosowych o etiologii bakteryjnej może być również wywołane przez bakterie Gram(–), w tym Pseudomonas aeruginosa. Drobnoustrój ten często nie reaguje na standardowe leczenie stosowane przeciwko S. aureus, dlatego w diagnostyce i leczeniu należy zachować szczególną czujność. Zakażenie P. aeruginosa może prowadzić do tzw. hot tub folliculitis, czyli zapalenia mieszków włosowych związanego z korzystaniem z jacuzzi6.
