Wyłysiające zapalenie mieszków włosowych (FD – folliculitis decalvans) należy do grupy pierwotnych bliznowaciejących łysień o dominującym typie zapalenia neutrofilowego. Choroba prowadzi do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia mieszków włosowych, czego konsekwencją jest trwała utrata włosów oraz rozwój bliznowacenia owłosionej skóry głowy. Mimo że FD zostało opisane już ponad sto lat temu (w 1888 r. Quinquaud opublikował pierwszy opis choroby), etiopatogeneza nie została w pełni wyjaśniona, a leczenie pozostaje istotnym wyzwaniem klinicznym^1,2.

FD występuje stosunkowo rzadko, jednak ze względu na przewlekły, nawrotowy przebieg oraz znaczny wpływ na jakość życia pacjentów stanowi ważny problem dermatologiczny i trychologiczny. Choroba dotyczy zwłaszcza osób młodych i w średnim wieku, a zmiany najczęściej lokalizują się w obrębie okolicy ciemieniowej i potylicznej owłosionej skóry głowy. Obraz kliniczny obejmuje obecność krost przymieszkowych, rumienia, grudek, guzków, nadżerek, strupów oraz charakterystycznych kępek włosów wyrastających z pojedynczego ujścia mieszkowego, tzw. tufted hairs (ryc. 1). W przebiegu aktywnej choroby pacjenci często zgłaszają ból, pieczenie oraz nasilony świąd owłosionej skóry głowy^1,3.

W ostatnich latach obserwuje się rosnące zainteresowanie immunologicznymi i mikrobiologicznymi mechanizmami odpowiedzialnymi za rozwój FD. Coraz więcej danych wskazuje, że kluczową rolę odgrywają przewlekła aktywacja neutrofili oraz zaburzenia odpowiedzi immunologicznej wobec drobnoustrojów kolonizujących mieszki włosowe, szczególnie Staphylococcus aureus. Istotne znaczenie może mieć również zdolność bakterii do tworzenia biofilmu, który sprzyja utrzymywaniu się przewlekłego stanu zapalnego oraz ogranicza skuteczność leczenia przeciwdrobnoustrojowego. Należy podkreślić, że stałe poszerzanie wiedzy na temat mechanizmów zapalnych w FD wpłynęło na zmianę podejścia terapeutycznego do choroby. Obecnie celem leczenia jest nie tylko eliminacja kolonizacji bakteryjnej, ale przede wszystkim zahamowanie przewlekłego procesu zapalnego, prowadzącego do destrukcji mieszków włosowych. W praktyce klinicznej szczególne znaczenie zyskały leki wykazujące jednocześnie działanie przeciwbakteryjne i immunomodulujące⁴.

Doksycyklina jest jednym z najczęściej stosowanych leków systemowych w FD. Oprócz działania przeciwbakteryjnego tetracykliny wykazują udowodnione właściwości przeciwzapalne, obejmujące m.in. hamowanie chemotaksji neutrofili, zmniejszenie produkcji...