Wytyczne
Postępowanie w przypadku niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia
Analiza aktualnych rekomendacji ESHRE
dr hab. n. med. i n. o zdr. Cezary Wojtyła
- Definicja niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia
- Przegląd badań diagnostycznych wykonywanych u pary ze stwierdzoną niepłodnością niewyjaśnionego pochodzenia oraz ich wartość kliniczna
- Metody leczenia pary ze stwierdzoną niepłodnością niewyjaśnionego pochodzenia
Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia, nazywana też niepłodnością nieokreśloną lub idiopatyczną, dotyka około 30% niepłodnych par i odnosi się do przypadków, w których nie udaje się zidentyfikować przyczyny niepłodności ani ze strony kobiety, ani ze strony mężczyzny1-3. Jest więc diagnozą z wykluczenia, którą stawia się po przeprowadzeniu pełnej diagnostyki u pary. Niniejszy artykuł został poświęcony analizie rekomendacji European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) dotyczących właśnie niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia.
Zgodnie z definicją o niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia mówimy wówczas, gdy u pary, która stara się o dziecko przez 12 miesięcy, potwierdzimy prawidłową funkcję jajników, prawidłowy stan jajowodów, brak patologii w obrębie macicy, szyjki macicy i miednicy oraz prawidłową funkcję jąder, brak patologii w obrębie męskiego układu moczowo-płciowego oraz prawidłową ejakulację. Istotną kwestią jest również potwierdzenie odpowiedniego momentu w cyklu miesiączkowym, w którym odbywane są stosunki bez zabezpieczenia. Na podstawie badań przeprowadzonych przez Wilcoxa i wsp.4 próbowano określić odpowiednią częstotliwość współżycia w celach prokreacyjnych. Nie wykazano jednak różnicy w odsetku ciąż między parami, które współżyły raz dziennie, co drugi dzień oraz dwukrotnie w ciągu 6 dni poprzedzających owulację. Nie stwierdzono również negatywnego wpływu zbyt częstego współżycia na jakość nasienia u mężczyzn z normozoospermią5. Z tego powodu w omawianych rekomendacjach nie określono odpowiedniej częstotliwości współżycia w okresie poprzedzającym owulację.
W definicji niepłodności niewyjaśnionego pochodzenia podanej w rekomendacjach ESHRE uwzględniono wiek kobiety. Niepłodność tego rodzaju możemy stwierdzić jedynie u kobiet przed ukończonym 40 rokiem życia. Na podstawie modeli matematycznych stwierdzono, że o ile u kobiet przed 35 rokiem życia niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia jest diagnozą fałszywie pozytywną jedynie w 10% przypadków, o tyle u kobiet po 40 roku życia odsetek wyników fałszywie pozytywnych wzrasta do 80%6,7.
