Wskazówki dotyczące interdyscyplinarnej współpracy ginekologów, chirurgów i onkologów klinicznych w leczeniu raka śluzowego jajnika
lek. Jakub Szpiech1
prof. dr hab. n. med. Łukasz Wicherek1-3
dr n. med. Andrzej Brenk1
dr n. med. Piotr Szenk3,4
lek. Marcin Galek5
dr n. med. Agnieszka Koper6,7
dr hab. n. med. Bożena Cybulska-Stopa, prof. PWr8,9
dr hab. n. med. Wojciech Jóźwicki, prof. UMK10
dr hab. n. med. Krzysztof Koper, prof. UMK6,11
prof. dr hab. n. med. Marek Szczepkowski12
prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński13
prof. dr hab. n. med. Wojciech Zegarski11
- Wyzwania w leczeniu raka śluzowego jajnika: protokół leczenia oszczędzającego płodność, niezgodność ostatecznego rozpoznania z wynikiem badania śródoperacyjnego, nie zawsze obligatoryjne wskazania do wykonania limfadenektomii, postępowanie w przypadku przerzutów do jajnika z wyrostka robaczkowego
- Wskazania do chemioterapii uzupełniającej i leczenia systemowego (immunoterapii) u chorych na raka śluzowego jajnika
- Kwalifikacja pacjentek do odpowiedniego schematu leczenia
Rak jajnika nie jest homogenną grupą chorób. Występuje kilka jego podtypów, które różnią się klinicznie i molekularnie. Jednym z nich jest rak śluzowy (MOC – mucinous ovarian cancer). Stanowi on od 2-3% do nawet 5-11% wszystkich przypadków raka jajnika. W porównaniu z innymi typami histologicznymi raka jajnika pojawia się znacznie częściej u młodszych kobiet. Mediana wieku zachorowania wynosi 53 lata dla raka śluzowego, a dla surowiczego 61 lat. Znaczny odsetek wśród chorych stanowią więc kobiety w okresie prokreacyjnym. Nawet 24% przypadków MOC stwierdza się przed 44 rokiem życia. Wówczas zwykle chorobę rozpoznajemy w I stopniu zaawansowania według klasyfikacji International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO) i cechuje się dobrym rokowaniem. Całkowite przeżycie (OS – overall survival) sięga nawet powyżej 90%. W porównaniu z tymi danymi OS dla raka surowiczego pozostaje na poziomie 83% w I stadium według FIGO i tylko w 4% przypadków dotyczy kobiet w okresie prokreacyjnym1-5. Guzy śluzowe są we wczesnych stadiach najczęściej jednostronne, a ich obustronne występowanie może wskazywać na przypadek przerzutów do jajnika. Z kolei u pacjentek będących w chwili rozpoznania nowotworu w okresie menopauzy lub w podeszłym wieku stopień zaawansowania guza jest wyższy, a rokowanie niestety gorsze w porównaniu z obserwowanym u chorych na raka surowiczego jajnika o wysokim stopniu złośliwości (HGSOC – high-grade serous ovarian cancer). W grupie chorych w III i IV stopniu zaawansowania według klasyfikacji FIGO obserwuje się całkowite 5-letnie przeżycie w przypadku raka śluzowego na poziomie 12-30%, a w przypadku raka surowiczego – 35-60%. Wrażliwość na pochodne platyny w raku śluzowym stwierdza się jedynie w 20-60% przypadków. Ta kluczowa dla efektów leczenia cecha występuje w raku śluzowym rzadziej niż w raku surowiczym, w którym odsetek platynowrażliwości sięga powyżej 70%1,6-8.
Odmienne są też czynniki ryzyka występowania raka śluzowego. Na podstawie badań stwierdzono, że ryzyko zachorowania na ten nowotwór nie wzrasta w przypadku występowania uznanych czynników ryzyka raka jajnika, takich jak: nierództwo, wczesna menarc...
