Wytyczne
Zdrowie układu sercowo-naczyniowego w okresie przejściowym od dorastania do wczesnej dorosłości – konsensus AHA
dr n. med. Sylwia Wiśniowska-Śmiałek
prof. dr hab. n. med. Paweł Rubiś
- Wzrost odsetka młodych dorosłych doświadczających zdarzeń sercowo-naczyniowych
- Potrzeba promowania zdrowia układu krążenia wśród osób wkraczających w dorosłość
- Najnowsze stanowisko Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA) w tym zakresie
Choroby układu krążenia (CVD – cardiovascular diseases) są główną przyczyną zgonów w krajach wysoko rozwiniętych. W ostatniej dekadzie obserwuje się niepokojący wzrost odsetka młodych ludzi doświadczających zawału serca lub udaru mózgu. Zdarzenia te są naturalną konsekwencją czynników ryzyka, których początek sięga wczesnych lat dorosłości.
Wczesna dorosłość, definiowana jako wiek od 18 do 25 lat (a nawet do 29 lat), jest okresem istotnym ze względu na osiąganie życiowej niezależności oraz umiejętności podejmowania decyzji we wszystkich dziedzinach życia, również tych dotyczących zdrowia. Ogromne znaczenie ma zatem prowadzenie w tej grupie wiekowej intensywnych działań edukacyjnych i prozdrowotnych ukierunkowanych na właściwy styl życia oraz profilaktykę chorób, w tym wczesne wykrywanie i eliminację czynników ryzyka CVD.
Społeczne determinanty zdrowia
Społeczne determinanty zdrowia to czynniki występujące w otoczeniu jednostki, oddziałujące na nią, kształtujące jej zachowania zdrowotne oraz wpływające bezpośrednio na stan jej zdrowia. Czynniki te można skategoryzować w pięciu domenach. Należą do nich: dostępność i jakość opieki zdrowotnej, sąsiedztwo i środowisko zamieszkania, dostępność i jakość edukacji, kontekst społeczny i wspólnotowy oraz zasoby ekonomiczne danej populacji. Jednocześnie takie czynniki, jak brak ubezpieczenia oraz ograniczony dostęp do świadczeń medycznych, stanowią ważne przeszkody w osiąganiu pożądanych rezultatów zdrowotnych. Niestety w wielu krajach to właśnie młodzi ludzie dominują wśród nieubezpieczonych dorosłych (np. w Stanach Zjednoczonych 14,9% tej grupy stanowią osoby w wieku 19-25 lat i 13,9% – osoby w wieku 26-34 lat). Wykazano także, że kumulacja negatywnych zjawisk społeczno-gospodarczych w miejscu zamieszkania oraz wczesne narażenie na niekorzystne czynniki środowiskowe wiążą się z wyższym ryzykiem sercowo-naczyniowym i subkliniczną chorobą wieńcową1. Chociaż poziom wykształcenia jest indywidualnym czynnikiem ryzyka, dowiedziono, że jest on również silnie skorelowany z CVD. Dane z populacji amerykańskiej sugerują, że wśród młodych dorosłych z wyższym wykształceniem prawdopodobieństwo znalezienia się w grupie niskiego ryzyka CVD jest od 3 do 5 razy wyższe w porównaniu z absolwentami szkół średnich2.
