Niewydolność serca – istotny problem zdrowia publicznego

Według danych z 2020 r., które przedstawili Lippi i Sanchis-Gomar, na niewydolność serca (HF – heart failure) chorowało 64,34 mln ludzi na całym świecie (8,52/1000 mieszkańców), z czego 29% miało postać łagodną, 19% umiarkowaną, a 51% ciężką¹. W kompleksowej analizie, której dokonali Savarese i wsp., stwierdzono, że 1-3% światowej populacji cierpi na HF, a w przypadku postaci z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF – heart failure with preserved ejection fraction) odnotowano tendencję wzrostową². Mimo postępów w diagnostyce i leczeniu HF wskaźnik śmiertelności pozostaje wysoki (po miesiącu: 2-3%; po roku: 15-30%; po 3 latach: 30-50%, po 5 latach: 50-75%) (ryc. 1)³.

Do czynników istotnie zwiększających ryzyko wystąpienia HF zalicza się: nadmierną wagę (każdy wzrost wskaźnika masy ciała [BMI – body mass index] o 5 kg/m² zwiększa ryzyko o 15%), płeć męską (wzrost ryzyka o 52%), palenie papierosów (wzrost ryzyka o 60%), nadciśnienie tętnicze (wzrost ryzyka o 61%), wiek (każde 10 lat zwiększa ryzyko o 80%), cukrzycę (wzrost ryzyka o 100%) oraz chorobę wieńcową (wzrost ryzyka o 194%)⁴.

Eksperci szacują, że w Polsce 3,6 mln ludzi choruje na HFpEF, a 1,2 mln na HF z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory (HFrEF – heart failure with reduced ejection fraction).

HF jest więc chorobą o znaczeniu cywilizacyjnym, która w istotny sposób zmniejsza oczekiwaną długość życia. W związku z tym szczególnie zapobieganie, ale też skuteczne leczenie mają kluczowe znaczenie w tym zakresie.

Analogi GLP-1 – nowa grupa leków w terapii niewydolności serca?

Pierwsze przesłanki dotyczące potencjalnej roli agonistów receptora glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1 – glucagon-like peptide-1) w HF pochodzą z dużych badań typu CVOT (cardiovascular outcomes trials) prowadzonych wśród chorych z cukrzycą typu 2. W badaniach tych stosowanie takich leków, jak liraglutyd, semaglutyd lub dulaglutyd, było związane z istotną redukcją złożonych punktów końcowych sercowo-naczyniowych (MACE – major adverse cardiovascular events), obejmujących zawał serca, udar mózgu i zgon sercowo-naczyniowy, co potwierdzono w licznych metaanalizach obejmujących programy CVOT⁵. Jednocześnie wpływ tej klasy leków na hospitalizacje z powodu HF pozostawał początkowo niejednoznaczny, a obserwowane efekty były mniej wyraźne niż w przypadku inhibitorów kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2 – sodium-glucose co-transporter-2), co podkreślano w aktualizowanych analizach zbiorczych⁶.