Pęknięcie mięśnia brodawkowatego (PMR – papillary muscle rupture) jest jednym z powikłań mechanicznych ostrego zawału serca (AMI – acute myocardial infarction) – rzadkim, ale obarczonym poważnym rokowaniem. Prowadzi do powstania ostrej niedomykalności mitralnej i gwałtownego pogorszenia stanu hemodynamicznego. Częstość występowania PMR obniżyła się w erze leczenia reperfuzyjnego (0,05-0,26% w zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST [STEMI – ST-segment elevation myocardial infarction], sporadycznie w zawale mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST [NSTEMI – non-ST-segment elevation myocardial infarction]), jednak śmiertelność szpitalna pozostaje wysoka i wynosi ok. 40%^1-3.

Do PMR dochodzi zwykle w ciągu kilku (najczęściej 3-5) dni od początku zawału. Jak w każdym przypadku powikłania mechanicznego obszarem zagrożonym jest obszar pełnej martwicy mięśnia bez krążenia obocznego. Zastawka mitralna jest wspierana przez dwa mięśnie brodawkowate: przednio-boczny, mający podwójne unaczynienie z gałęzi przedniej zstępującej (GPZ) oraz gałęzi diagonalnej lub marginalnej (GM), oraz tylno-przyśrodkowy, który jest zaopatrywany przez pojedyncze naczynie – tętnicę okalającą (GO) lub prawą tętnicę wieńcową (PTW) (w zależności od dominacji). Z tego powodu pęknięcie mięśnia tylno-przyśrodkowego występuje ok. 6-krotnie częściej, zwykle w przebiegu zawału ściany dolnej lub bocznej^4,5. Do innych czynników ryzyka należą: podeszły wiek, płeć żeńska, nadciśnienie tętnicze, przewlekła niewydolność serca, choroba nerek oraz opóźnione lub nieskuteczne leczenie reperfuzyjne^2,5,6. Spontaniczne PMR, niezwiązane z AMI, występuje bardzo rzadko i zwykle towarzyszy zaawansowanym zmianom zwyrodnieniowym aparatu zastawkowego⁷.

PMR może mieć charakter całkowitego lub częściowego pęknięcia/naderwania, co istotnie wpływa na obraz kliniczny oraz nasilenie objawów⁸. Cechą charakterystyczną obrazu klinicznego jest jednoczesne występowanie objawów obrzęku płuc i wstrząsu kardiogennego⁵. Szmer nad sercem może być cichy lub wręcz nieobecny. Dzieje się tak z powodu szybkiego wyrównania ciśnień w lewej komorze i lewym przedsionku.

Kluczową rolę w diagnostyce odgrywa echokardiografia przezklatkowa (TTE – transthoracic echocardiography) i przezprzełykowa (TEE – transesophageal echocardiography), przy czym TEE cechuje się większą czułością, zwłaszcza w przypadkach częściowego ...