Gastroenterologia
Choroby wątroby w gabinecie POZ – interpretacja podstawowych badań
dr n. med. Krzysztof Dąbkowski
- Nieprawidłowe wyniki parametrów wątrobowych – jak czytać wzorce odchyleń i co z nich wynika diagnostycznie
- Najczęstsze przyczyny chorób wątroby spotykane w POZ – jak je odróżnić na podstawie badań podstawowych
- Badanie ultrasonograficzne jako podstawowe narzędzie diagnostyki obrazowej – jak je przeprowadzać i co można uwidocznić
- Opisy przypadków klinicznych z komentarzem
Wzrost parametrów określanych jako wątrobowe jest częstym powodem zgłaszania się pacjentów do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, do poradni gastrologicznej lub na konsultację w ramach izby przyjęć szpitala. Szacuje się, że nawet u 9% pacjentów bez objawów klinicznych stwierdza się w rutynowych badaniach krwi nieprawidłowe wyniki enzymów wątrobowych1. Ze względu na częste występowanie problemu wymaga on szerszego omówienia. Pacjenci z takimi laboratoryjnymi odchyleniami nie są jednorodną grupą i znajdują się wśród nich chorzy zarówno z łagodnymi przemijającymi zaburzeniami, jak i w stanie zagrożenia życia. Należy również podkreślić, że obserwowane nieprawidłowości laboratoryjne mogą być związane z pierwotną chorobą wątroby lub mieć przyczynę pozawątrobową. W związku z tym postępowanie diagnostyczne wymaga szerokiej diagnostyki różnicowej obejmującej choroby wątroby, dróg żółciowych i choroby ogólnoustrojowe. W diagnostyce chorób wątroby i dróg żółciowych podstawę stanowi badanie ultrasonograficzne. W dobie rozwoju innych technik metoda ta ciągle jest doskonałym narzędziem dla lekarza.
Podstawowym zagadnieniem pozostaje określenie, czym są enzymy, a szerzej – parametry określane jako wątrobowe. Interpretacja oznaczenia enzymów wątrobowych powinna być bowiem dokonywana w szerszym kontekście uwzględniającym parametry cholestazy i wydolności wątroby (bilirubina, czas protrombinowy [PT – prothrombin time]/międzynarodowy znormalizowany współczynnik czasu protrombinowego [INR – international normalized ratio] i albumina). Do parametrów wątrobowych zaliczmy wskaźniki uszkodzenia komórki wątrobowej, tj. aminotransferazy (asparaginową [AST – aspartate aminotransferase], alaninową [ALT – alanine aminotransferase]), oraz parametry cholestazy (γ-glutamylotranspeptydazę [GGTP – γ-glutamyltranspeptidase], fosfatazę zasadową [ALP – alkaline phosphatase], bilirubinę)2. Bilirubina jest zarówno markerem cholestazy, jak i jednym ze wskaźników wydolności wątroby, do których zaliczamy również albuminę oraz PT/INR2. Poniżej zostaną scharakteryzowane parametry wątrobowe, których odpowiednia interpretacja, uwzględniająca kontekst kliniczny i wynik badania USG jamy brzusznej, umożliwia ustalenie rozpoznania.