Gastroenterologia

Choroby wątroby w gabinecie POZ – interpretacja podstawowych badań

dr n. med. Krzysztof Dąbkowski

Klinika Gastroenterologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Adres do korespondencji:

dr n. med. Krzysztof Dąbkowski

Klinika Gastroenterologii,

Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

ul. Unii Lubelskiej 1, 71-262 Szczecin

e-mail: krzysztof.dabkowski@pum.edu.pl.

tel. 91 425 32 11

  • Nieprawidłowe wyniki parametrów wątrobowych – jak czytać wzorce odchyleń i co z nich wynika diagnostycznie
  • Najczęstsze przyczyny chorób wątroby spotykane w POZ – jak je odróżnić na podstawie badań podstawowych
  • Badanie ultrasonograficzne jako podstawowe narzędzie diagnostyki obrazowej – jak je przeprowadzać i co można uwidocznić
  • Opisy przypadków klinicznych z komentarzem

Wzrost parametrów określanych jako wątrobowe jest częstym powodem zgłaszania się pacjentów do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, do poradni gastrologicznej lub na konsultację w ramach izby przyjęć szpitala. Szacuje się, że nawet u 9% pacjentów bez objawów klinicznych stwierdza się w rutynowych badaniach krwi nieprawidłowe wyniki enzymów wątrobowych1. Ze względu na częste występowanie problemu wymaga on szerszego omówienia. Pacjenci z takimi laboratoryjnymi odchyleniami nie są jednorodną grupą i znajdują się wśród nich chorzy zarówno z łagodnymi przemijającymi zaburzeniami, jak i w stanie zagrożenia życia. Należy również podkreślić, że obserwowane nieprawidłowości laboratoryjne mogą być związane z pierwotną chorobą wątroby lub mieć przyczynę pozawątrobową. W związku z tym postępowanie diagnostyczne wymaga szerokiej diagnostyki różnicowej obejmującej choroby wątroby, dróg żółciowych i choroby ogólnoustrojowe. W diagnostyce chorób wątroby i dróg żółciowych podstawę stanowi badanie ultrasonograficzne. W dobie rozwoju innych technik metoda ta ciągle jest doskonałym narzędziem dla lekarza.

Podstawowym zagadnieniem pozostaje określenie, czym są enzymy, a szerzej – parametry określane jako wątrobowe. Interpretacja oznaczenia enzymów wątrobowych powinna być bowiem dokonywana w szerszym kontekście uwzględniającym parametry cholestazy i wydolności wątroby (bilirubina, czas protrombinowy [PT – prothrombin time]/międzynarodowy znormalizowany współczynnik czasu protrombinowego [INR – international normalized ratio] i albumina). Do parametrów wątrobowych zaliczmy wskaźniki uszkodzenia komórki wątrobowej, tj. aminotransferazy (asparaginową [AST – as­par­tate aminotransferase], alaninową [ALT – alanine aminotransferase]), oraz parametry cholestazy (γ-glutamylotranspeptydazę [GGTP – γ-glutamyltranspeptidase], fosfatazę zasadową [ALP – alkaline phosphatase], bilirubinę)2. Bili­rubina jest zarówno markerem cholestazy, jak i jednym ze wskaźników wydolności wątroby, do których zaliczamy również albuminę oraz PT/INR2. Poniżej zostaną scharakteryzowane parametry wątrobowe, których odpowiednia interpretacja, uwzględniająca kontekst kliniczny i wynik badania USG jamy brzusznej, umożliwia ustalenie rozpoznania.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Aminotransferazy

Jest enzymem zlokalizowanym w cytozolu hepatocytów i bardziej swoistym markerem dla uszkodzenia komórki wątrobowej niż AST2. Jego aktywność wzrasta we wczesnej fazie ostrego [...]

Parametry cholestazy

Jest produktem katabolizmu części porfirynowej hemu (pozbawionej żelaza), który zachodzi w układzie siateczkowo-śródbłonkowym, głównie w śledzionie, ale też w wątrobie i w szpiku kostnym3. Tam w wyniku [...]

Parametry wydolności wątroby

Czas protrombinowy jest czułym markerem zaburzonej funkcji wątroby i przy ostrym jej uszkodzeniu jego wartości wzrastają już w ciągu pierwszej doby2. Wydłużenie PT [...]

Inne

Trombocytopenia zwykle świadczy o zaawansowanej chorobie wątroby i jest ona wynikiem nie tylko hipersplenizmu i zmniejszonego wytwarzania trombopoetyny w wątrobie, lecz także zmniejszonej produkcji płytek [...]

Pacjent z nieprawidłowymi wynikami enzymów wątrobowych: podejście praktyczne według wytycznych American College of Gastroenterology2

W przypadku stwierdzenia podwyższonych parametrów enzymów wątrobowych najważniejszy jest kontekst kliniczny. Podstawowym pytaniem jest: czy nieprawidłowe wyniki zostały stwierdzone przypadkowo, czy zlecenie [...]

Przypadki kliniczne

Kobieta w wieku 53 lat, z nadwagą, po przebytej cholecystektomii przed kilkoma laty, zgłosiła się na oddział ratunkowy z powodu ostrych dolegliwości bólowych nadbrzusza, [...]

Podstawy USG wątroby

Do badania USG wątroby stosuje się głowicę typu Convex. Wykorzystuje się następujące ułożenia pacjenta i głowicy:

Najczęściej spotykane zmiany w miąższu wątroby

Naczyniak wątroby (ryc. 17) jest najczęstszym nowotworem wątroby, stwierdzanym w 5% badań obrazowych tego narządu17. Typowy naczyniak jest zmianą jasną, hiperechogeniczną (ryc. [...]

Podsumowanie

Do wstępnej diagnostyki chorób wątroby można wykorzy­-stać dostępne dla każdego lekarza narzędzia (parametry wątrobowe i badanie ultrasonograficzne). Należy pamiętać, aby nie interpretować [...]

Do góry