Urologia

ZUM u pacjentów z chorobami przewlekłymi – postępowanie w praktyce

dr n. med. Anna Katarzyna Czech, FEBU

Katedra i Klinika Urologii, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum w Krakowie

Oddział Kliniczny Urologii i Urologii Onkologicznej, Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Adres do korespondencji:

dr n. med. Anna Katarzyna Czech, FEBU

Katedra i Klinika Urologii,

Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum w Krakowie

ul. Jakubowskiego 2, 30-688 Kraków

  • Nowe podejście ekspertów European Association of Urology do klasyfikacji ZUM
  • Racjonalna diagnostyka i leczenie – unikanie nadrozpoznawania i nadużywania antybiotyków
  • Indywidualizacja terapii i antybiotykowy program nadzoru

Zakażenia układu moczowego (ZUM) u pacjentów z chorobami przewlekłymi wymagają szczególnie ostrożnego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. Choroby współistniejące nie tworzą odrębnej kategorii ZUM, ale istotnie zwiększają ryzyko cięższego przebiegu, nawrotów, zakażeń drobnoustrojami opornymi oraz błędnej interpretacji bez­objawowej bakteriurii. W praktyce kluczowe znaczenie mają rozróżnienie zakażenia zlokalizowanego i układowego, identyfikacja czynników ryzyka oraz racjonalne stosowanie antybiotyków.

Epidemiologia

Zakażenia układu moczowego są jednym z częstszych problemów w codziennej praktyce klinicznej, z którym mają do czynienia lekarze niemal wszystkich specjalności. Stanowią około 40% wszystkich zakażeń szpitalnych i 10-20% zakażeń pozaszpitalnych, w związku z czym zajmują czołowe miejsce w zakażeniach bakteryjnych u dorosłych.

Z wyjątkiem okresu niemowlęcego ZUM występują zdecydowanie częściej u kobiet, a ich przebieg ma zwykle charakter nawrotowy. Szczególną grupę stanowią pacjenci ze schorzeniami przewlekłymi, np. chorzy na cukrzycę, pacjenci po transplantacji nerki, z neurogenną dysfunkcją pęcherza moczowego, a także pacjenci z cewnikiem w drogach moczowych oraz osoby starsze przebywające w zakładach opieki długoterminowej. W tych grupach zakażenia są częstsze, trudniejsze do leczenia i obarczone wyższym ryzykiem powikłań ogólnoustrojowych.

Głównym czynnikiem etiologicznym ZUM w warunkach pozaszpitalnych pozostaje Escherichia coli, odpowiadająca za 75-95% zakażeń zlokalizowanych. W zakażeniach z czynnikami ryzyka jej udział w etiologii spada do 40-50%, a wzrasta rola innych pałeczek Gram(–) z rodziny Enterobacterales (Klebsiella spp., Proteus spp., Enterobacter spp.) oraz Pseudomonas aeruginosa. Narastająca oporność uropatogenów stanowi obecnie jedno z najważniejszych wyzwań terapeutycznych, zwłaszcza u pacjentów przewlekle chorych, wielokrotnie hospitalizowanych lub wcześniej leczonych antybiotykami.

Nowa klasyfikacja zakażeń układu moczowego według zaleceń EAU

Tradycyjny podział ZUM na zakażenia niepowikłane i powikłane przez dekady stanowił podstawę podejmowania decyzji terapeutycznych. Zgodnie z nim zakażenia niepowikłane dotyczyły wyłącznie zdrowych kobiet nieciężarnych, a wszystkie pozostałe przypad...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Nowa klasyfikacja zakażeń układu moczowego według zaleceń EAU

Tradycyjny podział ZUM na zakażenia niepowikłane i powikłane przez dekady stanowił podstawę podejmowania decyzji terapeutycznych. Zgodnie z nim zakażenia niepowikłane dotyczyły wyłącznie zdrowych [...]

Diagnostyka zakażeń zlokalizowanych (zapalenia pęcherza)

O ile w przypadku tradycyjnego, niepowikłanego zapalenia pęcherza u kobiety nieciężarnej rozpoznanie często można ustalić na podstawie typowego wywiadu i objawów, uzupełnionych ewentualnie o badanie ogólne [...]

Zakażenie zlokalizowane – postępowanie zachowawcze (nieantybiotykowe)

Wytyczne EAU 2026 podkreślają znaczenie metod nieantybiotykowych, zwłaszcza w kontekście narastającego problemu antybiotykooporności. U kobiet bez czynników ryzyka zakażenia układowego, niebędących w wieku geriatrycznym, [...]

Antybiotykoterapia w zapaleniu pęcherza moczowego

Wybór antybiotyku powinien uwzględniać jego zakres działania, lokalne wzorce oporności, profil działań niepożądanych, kwestie związane z selekcją oporności oraz preferencje pacjenta. W leczeniu [...]

Nawracające zapalenie pęcherza moczowego

Nawracające zapalenie pęcherza definiuje się jako co najmniej 2 epizody ZUM w ciągu 6 miesięcy lub co najmniej 3 epizody w ciągu roku. [...]

Zakażenia układowe

Na zakażenia układowe układu moczowego składają się choroby obejmujące przede wszystkim ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek, ostre bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego oraz [...]

Bezobjawowa bakteriuria

Tematem zasługującym na szczególne wyróżnienie jest bezobjawowa bakteriuria, ponieważ właśnie w tym obszarze najczęściej dochodzi do nadrozpoznawania i niepotrzebnego leczenia, zwłaszcza u pacjentów przewlekle [...]

Bezobjawowa bakteriuria w wybranych populacjach chorych przewlekle

W populacji chorych na cukrzycę bezobjawową bakteriurię stwierdza się z różną częstością, sięgającą nawet 27%. Badania wykazały, że eradykacja ABU u pacjentów z dobrze wyrównaną [...]

Zakażenia związane z cewnikiem

Zakażenia związane z cewnikiem (CA-UTI – catheter-associated urinary tract infection) dotyczą osób aktualnie cewnikowanych lub cewnikowanych w ciągu ostatnich 48 godzin. Stanowią one [...]

Antybiotykowy program nadzoru

Na koniec należy zwrócić uwagę na bardzo istotną kwestię, jaką jest antybiotykowy program nadzoru (antimicrobial stewardship). Nadmierne i nieodpowiednie stosowanie antybiotyków w leczeniu [...]

Podsumowanie

Zakażenia układu moczowego należą do najczęstszych zakażeń bakteryjnych w praktyce klinicznej, a ich znaczenie jest szczególnie duże u pacjentów z chorobami przewlekłymi. Przez lata były [...]
Do góry