Neurologia
Pacjent z zespołem otępiennym w POZ: rozpoznanie i postępowanie na wczesnym etapie choroby
lek. Eliza Kowalczyk
- Kluczowa rola lekarzy POZ w zapobieganiu zespołom otępiennym i ich wczesnym rozpoznaniu
- Znaczenie prewencji demencji opartej na modyfikowalnych czynnikach ryzyka w ujęciu całego życia
- Kompleksowe postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne w warunkach POZ
Otępienie jest zespołem chorobowym o charakterze przewlekłym, powodującym długoterminowe i postępujące obniżenie zdolności myślenia oraz zapamiętywania, które utrudnia, a często uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie. W obliczu starzenia się społeczeństwa lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) coraz częściej będą się spotykać z problemem zespołów otępiennych, a ich rola jest i będzie kluczowa, szczególnie w prewencji i wczesnej diagnostyce otępienia. Najnowsze metaanalizy wskazują, że eliminacja modyfikowalnych czynników ryzyka pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia demencji o blisko 45%, a prewencja jest skuteczna na każdym etapie życia. Wczesne rozpoznanie otępienia na podstawie wywiadu i prostych testów oraz rozpoczęcie terapii pozwalają na znaczące opóźnienie postępującej utraty sprawności funkcjonalnej1.
Demencja – wyzwanie demograficzne i kliniczne
Starzenie się społeczeństwa jest w krajach wysokorozwiniętych trendem stałym, co pociąga za sobą nieuchronny wzrost zapadalności na związane z wiekiem schorzenia neurologiczne2. W Polsce na koniec 2024 roku liczba osób w wieku ≥60 lat wynosiła blisko 10 mln i stanowiła 26,6% ogólnej liczby ludności, co oznacza wzrost o 85 300 w stosunku do roku 2023. Prognozy wskazują, że w 2060 roku populacja osób ≥60 roku życia wzrośnie do 11,9 mln i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności3. Zespoły otępienne, obok udarów mózgu i choroby Parkinsona, są główną przyczyną niesprawności i zgonów w tej grupie wiekowej. Szacuje się, że 60-70% przypadków otępień rozwija się w przebiegu choroby Alzheimera, a pozostałe to m.in. otępienie naczyniowe, z ciałami Lewy’ego lub czołowo-skroniowe2.
Na podstawie wyników badania PolSenior2 (2021 rok) szacuje się, że w Polsce 16,8% osób w wieku ≥60 lat ma łagodne zaburzenia poznawcze, a u 15,8% wysunięto podejrzenie otępienia2.
Problem ten jest jednak wciąż niedodiagnozowany, a rozpoznania w warunkach POZ są ustalane często zbyt późno2. Lekarz pierwszego kontaktu, który jest fundamentem systemu, ma unikalną szansę na wychwycenie pierwszych symptomów deficytów poznawczych i wdrożenie działań, które mogą znacząco opóźnić utratę samodzielności przez pacjenta4.
World Health Organization (WHO) już w 2012 roku uznała otępienie za priorytet zdrowia publicznego ze względu na bardzo dużą skalę zachorowań, wysokie koszty ekonomiczne schorzenia, ogromne obciążenie dla rodzin oraz problem stygmatyzacji5. W Polsc...
