Geriatria
Zespoły geriatryczne w praktyce lekarza rodzinnego
Jak rozpoznać i leczyć najczęstsze problemy
dr n. med. Małgorzata Kupisz-Urbańska
- Znaczenie zespołów geriatrycznych i ich wzajemnych powiązań
- Rola diagnostyki przesiewowej i kompleksowej oceny geriatrycznej w POZ
- Najczęstsze zespoły geriatryczne istotne w praktyce lekarza rodzinnego
- Indywidualizacja leczenia i wielokierunkowe interwencje
Oczekiwana długość życia znacznie wzrosła w ciągu ostatnich dekad, głównie dzięki zmniejszeniu śmiertelności we wczesnym i średnim wieku w pierwszej połowie XX wieku oraz poprawie przeżywalności po 65 roku życia w drugiej połowie XX wieku. Wraz z wiekiem wzrasta nie tylko częstość występowania poważnych chorób przewlekłych, lecz także częstość występowania typowych dla wieku podeszłego zespołów geriatrycznych (ZG). W 1965 roku Bernard Isaacs zdefiniował zespoły geriatryczne, nazywane też wielkimi problemami geriatrycznymi (WPG), jako „nieruchomość, niestabilność, nietrzymanie moczu i stolca oraz deficyty poznawcze”. Definicja ta w ciągu lat ewoluowała, wzbogacana o wiedzę i doświadczenia ekspertów oraz badania prowadzone w tej dziedzinie. Różne elementy zespołów geriatrycznych mogą na siebie oddziaływać, a jeden zespół może się przyczyniać do wystąpienia kolejnych, co prowadzi do powstania tzw. cykli i kaskad geriatrycznych, które są jedną z najistotniejszych przyczyn rozwoju niepełnosprawności i utraty samodzielności. Chociaż nie ma jednomyślnej opinii dotyczącej gradacji WPG, obecnie uważa się, że do najczęstszych zespołów geriatrycznych, które szczególnie wymagają uwzględnienia, należą:
- kruchość
- ograniczenie mobilności
- upadki
- pogorszenie funkcji poznawczych
- depresja
- niedożywienie
- polipragmazja
- nietrzymanie moczu.
Do tej grupy WPG zalicza się również zaburzenia wzroku i słuchu. Jedno z ostatnich badań, przeprowadzone z udziałem ponad 2000 osób, wykazało, że odsetek poszczególnych zespołów geriatrycznych wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu procent zależnie od profilu psychospołecznego, wieku i indeksu wielochorobowości badanej populacji. Ponadto udokumentowano, że u pacjentów z zaburzeniami neuropoznawczymi u 9 na 10 badanych istniały co najmniej 2 inne zespoły geriatryczne nakładające się na obraz kliniczny choroby1.
W związku z powyższym celem niniejszej publikacji jest przedstawienie zasad diagnostyki w kierunku zespołów geriatrycznych w praktyce lekarza rodzinnego, które pomogą w dostosowaniu i indywidualizowaniu terapii u pacjentów w podeszłym wieku.
Diagnostyka wstępna, grupy ryzyka
W populacji osób w podeszłym wieku zespoły geriatryczne wiążą się z większym prawdopodobieństwem hospitalizacji, zwiększonego korzystania z opieki zdrowotnej i zwiększenia jej kosztów, a przede wszystkim z wyższymi wskaźnikami niepełnosprawności i...
