Laryngologia
Dystonia krtaniowa – problem nie tylko foniatryczny
dr n. med. Remigiusz Ziarno
- Typy dystonii krtaniowej wyróżnione na podstawie rodzaju zaburzonego ruchu fałdów głosowych
- Badania wykorzystywane w diagnostyce i konieczność różnicowania z innymi schorzeniami
- Toksyna botulinowa typu A jako podstawa leczenia oraz inne metody postępowania
Pod pojęciem dystonii rozumiemy mimowolne ruchy, które powodują wygięcia i skręcanie różnych części ciała. W efekcie prowadzą one do przyjmowania nienaturalnej postawy przez pacjentów. Zjawisko to może dotyczyć wszystkich mięśni, aczkolwiek w miarę czasu trwania choroby nieprawidłowe ułożenie ciała się utrwala. Co więcej, zaburzenie stopniowo może zajmować nowe części ciała, które wcześniej nie były objęte ruchami mimowolnymi. Jedną z odmian tej patologii jest dystonia krtaniowa (LD – laryngeal dystonia). Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie tego schorzenia i opisanie współpracy lekarza rodzinnego z neurologiem i otolaryngologiem/foniatrą.
Anatomia krtani
Aby zrozumieć zjawiska zachodzące w przebiegu dystonii, należy pokrótce omówić anatomię krtani (ryc. 1) z naciskiem na układ mięśniowy i unerwienie narządu fonacyjnego. Podstawą krtani jest szkielet chrzęstny, który składa się z 3 nieparzystych chrząstek (tarczowatej, pierścieniowatej i nagłośniowej) oraz 3 parzystych (nalewkowatej, różkowatej, klinowatej). Ponadto klinicznie narząd fonacyjny można podzielić na trzy piętra:
- piętro nadgłośniowe – jest to przestrzeń ciągnąca się od wierzchołka nagłośni do okolicy szczytu kieszonki krtaniowej. Do elementów tego piętra narządu fonacyjnego zaliczamy:
- nadgnykową i podgnykową część nagłośni
- fałdy nalewkowo-nagłośniowe
- nalewki
- fałdy przedsionkowe
- głośnia – w tej części są zlokalizowane fałdy głosowe, a także spoidło przednie i tylne. Poprzez drgania strun głosowych na skutek przechodzącego powietrza wydechowego dochodzi do powstawania głosu, dlatego jest to najważniejsza część narządu fonacyjnego
- piętro podgłośniowe – zaczyna się ono około 5 mm poniżej wolnego brzegu fałdów głosowych, a za jego końcową granicę jest uważany dolny brzeg chrząstki pierścieniowatej.
W procesie powstawania głosu oraz oddychania kluczową rolę odgrywa układ mięśniowy krtani (ryc. 2). Ze względu na pełnioną w narządzie fonacyjnym funkcję może on zostać podzielony na następujące grupy mięśni:
- mięśnie zwężające szparę głośni
- m. pierścienno-nalewkowy boczny (musculus cricoarytenoideus lateralis)
- m. tarczowo-nalewkowy (m. thyroarytenoideus)
- m. nalewkowy (m. arytenoideus)
- mięsień rozszerzający szparę głośni
- m. pierścienno-nalewkowy tylny (m. cricoarytenoideus posterior)
- mięśnie napinające fałdy głosowe
- m. pierścienno-tarczowy (m. cricothyroideus)
- m. głosowy (m. vocalis)
- mięśnie rozluźniające fałdy głosowe
- m. tarczowo-nagłośniowy (m. thyroepiglotticus)
- m. nalewkowo-nagłośniowy (m. aryepiglotticus).
