Kardiologia
Antykoagulacja u pacjentów z migotaniem przedsionków i pośrednim ryzykiem zakrzepowo-zatorowym
prof. dr hab. n. med. Beata Średniawa1
Alicja Pawlus2
Kacper Kolebacz2
- Szacowanie pośredniego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych w migotaniu przedsionków
- Kwalifikacja pacjentów z migotaniem przedsionków i pośrednim ryzykiem do profilaktyki przeciwzakrzepowej
- Strategia przeciwzakrzepowa „pill-in-pocket”
Antykoagulacja, czyli leczenie przeciwkrzepliwe (OAC – oral anticoagulation), u pacjentów z migotaniem przedsionków (AF – atrial fibrillation) i pośrednim ryzykiem zakrzepowo-zatorowym jest jednym z najbardziej dyskutowanych problemów w kardiologii1,2. Migotanie przedsionków jest najczęstszą arytmią serca, która pięciokrotnie zwiększa ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu (IS – ischemic stroke). Podjęcie decyzji o włączeniu OAC w skrajnych przypadkach jest proste: pacjenci z wysokim ryzykiem wymagają leczenia, a ci z grupy bardzo niskiego ryzyka go nie potrzebują. Problem diagnostyczny i terapeutyczny stanowi grupa pośredniego ryzyka2,3.
Decyzja o włączeniu OAC wymaga indywidualnego podejścia do pacjenta oraz każdorazowo oceny ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych. Aktualne wytyczne dotyczące postępowania w AF zostały opublikowane przez European Society of Cardiology (ESC) w 2024 roku4. Kładą one nacisk na multidyscyplinarne podejście do leczenia pacjenta z AF. Zintegrowane postępowanie z pacjentem z AF opisuje schemat o akronimie CARE:
- C – comorbidity and risk factor management (kontrola chorób współistniejących oraz modyfikacja czynników ryzyka)
- A – avoid stroke and thromboembolism (zapobieganie udarowi mózgu i powikłaniom zakrzepowo-zatorowym)
- R – reduce symptoms by rate and rhythm control (redukcja objawów poprzez kontrolę częstości akcji serca i rytmu serca)
- E – evaluation and dynamic reassessment (systematyczna ocena oraz dynamiczna ponowna weryfikacja stanu pacjenta)5.
W tym schemacie A, czyli uniknięcie IS i powikłań zakrzepowo-zatorowych, zajmuje drugie miejsce. Działania w tym zakresie powinny obejmować podstawową opiekę zdrowotną (POZ), kardiologię, neurologię, opiekę pielęgniarską, zabiegi antykoagulacyjne i telemedycynę.
Ocena ryzyka udaru mózgu i powikłań zakrzepowo-zatorowych
W procesie zapobiegania udarowi mózgu i powikłaniom zakrzepowo-zatorowym w przebiegu AF ustalono kolejne ogniwa postępowania z pacjentem. Pierwszym z nich jest ocena ryzyka udaru mózgu i powikłań zakrzepowo-zatorowych. Do tego celu należy posłużyć się skalą CHA2DS2-VA lub lokalnymi zwalidowanymi skalami4,5. Skala CHA2DS2-VA stanowi modyfikację skali CHA2DS2-VASc. W porównaniu z wcześniejszą wersją nie przyznaje się 1 punktu za płeć żeńską, którą uznano za czynnik modyfikujący. Natomiast ściśle zdefiniowano pięć składowych, które obejmują schorzenia, za które jest przyznawany 1 punkt:
