Zakażenia układu moczowego – co zmieniają najnowsze wytyczne EAU 2026 w praktyce lekarza?
prof. dr hab. n. med. Piotr Chłosta
Katedra i Klinika Urologii, Collegium Medicum – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Adres do korespondencji:
prof. dr hab. n. med. Piotr Chłosta
Katedra i Klinika Urologii,
Collegium Medicum – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
ul. Jakubowskiego 2, 30-688 Kraków
e-mail: piotr.chlosta@uj.edu.pl
- Utrzymanie klasyfikacji ZUM i ich podziału na zakażenia zlokalizowane i układowe
- Możliwości terapii i racjonalizacja antybiotykoterapii
- Nowe standardy biopsji stercza
- Precyzyjne zalecenia dotyczące grzybiczego ZUM
Zakażenia układu moczowego (ZUM) pozostają jedną z najczęstszych infekcji spotykanych w codziennej praktyce – zarówno w gabinecie lekarza rodzinnego, jak i na oddziale urologicznym czy w izbie przyjęć. Wiosną 2026 roku European Association of Urology (EAU) opublikowało kolejną, ograniczoną aktualizację wytycznych dotyczących zakażeń urologicznych. Dokument ma charakter „limited update” – większa część treści pochodzi z edycji 2024-2025, natomiast sekcje poddane weryfikacji literatury (rozdział o biopsji stercza oraz zupełnie nowy rozdział o grzybiczych zakażeniach układu moczowego) zostały gruntownie przepracowane, co pociąga za sobą realne konsekwencje kliniczne.
Celem niniejszego opracowania jest:
- zwięzłe streszczenie wytycznych EAU 20261
- wskazanie różnic w stosunku do dotychczas obowiązujących schematów postępowania
- skomentowanie możliwości wdrożenia nowych rekomendacji w realiach polskiego systemu ochrony zdrowia z perspektywy urologa i urologa onkologa.
Zakres aktualizacji 2026 – co realnie się zmieniło?
Eksperci EAU wyraźnie wyszczególnili pięć głównych obszarów zmian w stosunku do wydania z 2025 roku:
- aktualizacja rekomendacji dotyczących rozpoznawania zapalenia pęcherza moczowego (rozdz. 3.4.3.d)
- aktualizacja rekomendacji dotyczących antybiotykoterapii zapalenia pęcherza (rozdz. 3.4.4.e) – w tym włączenie nitroksoliny jako opcji pierwszego rzutu
- dodanie zupełnie nowego rozdziału o grzybiczych zakażeniach układu moczowego (rozdz. 3.17)
- aktualizacja rekomendacji dotyczących profilaktyki antybiotykowej okołobiopsyjnej w biopsji stercza (rozdz. 3.18.3) – ugruntowanie przewagi dostępu przezkroczowego
- rewizja dawkowania antybiotyków tam, gdzie było to wskazane.
Dodatkowo w dokumencie utrzymano wprowadzoną w ostatnich latach nową klasyfikację ZUM opartą na podziale na zakażenia zlokalizowane (localised UTI, tj. cystitis) i układowe (systemic UTI), a rozdział 3.9 dotyczący urosepsy pozostaje w 2026 roku „w rewizji” – EAU odsyła czytelników do wytycznych Surviving Sepsis Campaign 2021, a pełna aktualizacja odnosząca się do urosepsy jest zapowiadana w edycji 2027.
Nowa klasyfikacja ZUM – odejście od powikłanych i niepowikłanych ZUM
Wytyczne EAU konsekwentnie porzucają tradycyjny podział na ZUM niepowikłane i powikłane na rzecz kategorii bardziej pragmatycznych:
Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:
Zakres aktualizacji 2026 – co realnie się zmieniło?
Eksperci EAU wyraźnie wyszczególnili pięć głównych obszarów zmian w stosunku do wydania z 2025 roku:
Nowa klasyfikacja ZUM – odejście od powikłanych i niepowikłanych ZUM
Wytyczne EAU konsekwentnie porzucają tradycyjny podział na ZUM niepowikłane i powikłane na rzecz kategorii bardziej pragmatycznych:
Bezobjawowa bakteriuria
Sekcja dotycząca bezobjawowej bakteriurii (ABU – asymptomatic bacteriuria) pozostaje zgodna z poprzednimi edycjami. Bakteriomocz bezobjawowy jest traktowany jako kolonizacja komensalna, często wręcz [...]
Zapalenie pęcherza u kobiet – najważniejsza aktualizacja 2026
Eksperci EAU utrzymują, że rozpoznanie ostrego zapalenia pęcherza u kobiety bez czynników ryzyka ZUM układowego można ustalić klinicznie – na podstawie ukierunkowanego [...]
Odmiedniczkowe zapalenie nerek i ZUM układowe
Rekomendacje dotyczące odmiedniczkowego zapalenia nerek (OZN) pozostają w większości takie same, choć zmienia się koncepcyjna rama – OZN jest obecnie typowym przykładem [...]
ZUM związane z cewnikiem (CAUTI)
Kluczowe rekomendacje pozostają: nie leczy się bezobjawowej bakteriurii u chorych z cewnikiem, nie stosuje się rutynowej profilaktyki antybiotykowej przy wymianie cewnika ani przy [...]
Urosepsa – rewizja i odwołanie do Surviving Sepsis Campaign
Jedną z zaskakujących informacji w wydaniu 2026 jest zawieszenie pełnego rozdziału o urosepsie – panel EAU informuje, że rozdział 3.9 jest obecnie w trakcie przeglądu, [...]
Nowy rozdział 3.17 – grzybicze zakażenia układu moczowego
To najistotniejsze novum merytoryczne edycji 2026. Dotąd grzybicze ZUM były omawiane jedynie marginalnie. Teraz otrzymały osobny rozdział, oparty na systematycznym przeglądzie [...]
Profilaktyka okołozabiegowa – biopsja stercza bez fluorochinolonu
To druga z nowo przepracowanych sekcji EAU 2026. Wydźwięk jest jednoznaczny:
Fluorochinolony – konsekwentne zawężanie wskazań
Jedną z istotnych kwestii wytycznych 2026 jest bardzo ostrożne – często negatywne – podejście do fluorochinolonów. Autorzy wytycznych przypominają prawnie wiążącą decyzję [...]
Komentarz i refleksja własna
Z perspektywy praktykującego urologa nowa edycja EAU – mimo formalnej etykiety ograniczonej aktualizacji (limited update) – jest dokumentem o niebagatelnych konsekwencjach. Kilka kwestii [...]
Możliwości wdrożenia w polskich realiach
Wytyczne EAU 2026 są zbieżne z potrzebami polskiej ochrony zdrowia, ale ich wdrożenie napotka realne bariery, co pokazuje tabela 3.<<<|Tabela 3>>>
Podsumowanie
Wytyczne EAU 2026 nie są rewolucją, ale uporządkowaniem i konsekwentnym rozwinięciem kierunków, które eksperci wyznaczyli już w poprzednich edycjach:
