Laryngologia

Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne w duszności pochodzenia krtaniowego

dr n. med. Krzysztof Piwowarczyk

Klinika Foniatrii i Audiologii, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Adres do korespondencji:

dr n. med. Krzysztof Piwowarczyk

Klinika Foniatrii i Audiologii, Uniwersytet Medyczny

im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań

e-mail: krzysztofpiwowarczyk2@gmail.com

  • Główne przyczyny duszności pochodzenia krtaniowego
  • Objawy kliniczne – co szczególnie powinno zwrócić uwagę
  • Algorytm postępowania diagnostyczno-terapeutycznego oparty na objawach alarmowych, wczesnej konsultacji laryngologicznej i celowanym doborze badań

Duszność krtaniowa jest stanem zagrożenia życia spowodowanym przeszkodą oddechową zlokalizowaną na poziomie krtani. Nawet stosunkowo niewielkie zwężenie może prowadzić do ciężkiej niewydolności oddechowej i stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta. Przyczyny tego stanu są bardzo zróżnicowane – obejmują zarówno ostre procesy zapalne i obrzękowe, takie jak zapalenie nagłośni lub obrzęk alergiczny, jak i przewlekłe zmiany, w tym porażenia fałdów głosowych, blizny, ciała obce oraz nowotwory krtani1. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie praktycznego, zgodnego z zasadami medycyny opartej na faktach (EBM – evidence-based medicine) algorytmu postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, który może być przydatny dla lekarzy różnych specjalności mających kontakt z pacjentami zgłaszającymi duszność.

Definicja i objawy

Duszność krtaniowa powstaje w wyniku utrudnienia przepływu powietrza na wysokości nadgłośni, głośni lub okolicy podgłośniowej. Najczęściej objawia się stridorem wdechowym lub wydechowym, zmianą barwy głosu, chrypką, osłabieniem głosu, uczuciem przeszkody w gardle oraz narastającym wysiłkiem oddechowym2. W przeciwieństwie do duszności oskrzelowej objawy dominują w górnych drogach oddechowych, a świsty nad polami płucnymi są zwykle nieobecne lub słabo wyrażone. Nawet niewielki obrzęk lub zmiana zajmująca przestrzeń mogą stosunkowo szybko doprowadzić do ciężkiej niewydolności oddechowej. Szczególnie narażone są dzieci, pacjenci po niedawnych zabiegach w obrębie szyi oraz osoby z już istniejącym zwężeniem krtani. W ostrych zapaleniach okolicy nadgłośniowej progresja objawów bywa bardzo dynamiczna, a każda próba intubacji wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań.

Patofizjologia zwężenia dróg oddechowych na poziomie krtani

Zwężenie krtani może powstawać na skutek czterech głównych mechanizmów:

  • obrzęku błony śluzowej
  • obecności zmiany rozrostowej
  • zaburzeń ruchomości fałdów głosowych
  • zwężeń bliznowatych i pourazowych.

Obrzęk może mieć charakter zapalny, alergiczny lub pourazowy. Zmiany rozrostowe obejmują zarówno nowotwory złośliwe, jak i łagodne, m.in. brodawczaki krtani3. Porażenia fałdów głosowych, szczególnie obustronne, prowadzą do ustawienia fałdów w pozy...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Patofizjologia zwężenia dróg oddechowych na poziomie krtani

Zwężenie krtani może powstawać na skutek czterech głównych mechanizmów:

Najważniejsze przyczyny duszności pochodzenia krtaniowego

W ostrej duszności krtaniowej najczęściej spotykamy zapalenie nagłośni i struktur nadgłośniowych, ostre zapalenie krtani, ropnie i nacieki zapalne szyi szerzące się na krtań, obrzęk [...]

Obraz kliniczny i wstępna ocena

Już z dobrze zebranego wywiadu i prostej obserwacji pacjenta można uzyskać wiele istotnych informacji. Ważne jest ustalenie, jak nagle pojawiły się objawy, czy [...]

Diagnostyka

U pacjenta hemodynamicznie i oddechowo stabilnego kluczowe znaczenie ma pilna konsultacja laryngologiczna. Jej zadaniem jest nie tylko potwierdzenie rozpoznania, lecz przede wszystkim ocena [...]

Postępowanie doraźne i zabezpieczenie dróg oddechowych

Postępowanie doraźne obejmuje monitorowanie parametrów życiowych, tlenoterapię, ułożenie pacjenta w pozycji ułatwiającej oddychanie oraz ograniczenie stresu i niepotrzebnych manipulacji. Farmakoterapia objawowa (glikokortykosteroidy, w wybranych [...]

Leczenie przyczynowe

Leczenie przyczynowe musi być zawsze dostosowane do ustalonej etiologii. W stanach zapalnych i alergicznych stosuje się przede wszystkim leczenie farmakologiczne i obserwację. W porażeniach fałdów [...]

Algorytm postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w duszności pochodzenia krtaniowego

Postępowanie w duszności krtaniowej wymaga jednoczesnego myślenia o dwóch priorytetach: utrzymaniu lub szybkim przywróceniu drożności dróg oddechowych oraz ustaleniu przyczyny zwężenia.

Najczęstsze błędy w praktyce klinicznej

Do najczęściej popełnianych błędów należą: automatyczne przypisywanie każdej duszności do dolnych dróg oddechowych, pomijanie w wywiadzie pytań o zmianę głosu, zbyt późne zgłaszanie [...]

Podsumowanie

Duszność pochodzenia krtaniowego wymaga szybkiej i uporządkowanej oceny, w której jednocześnie dba się o utrzymanie drożności dróg oddechowych i ustalenie przyczyny zwężenia. U pacjenta stabilnego najważniejszym [...]
Do góry