Kardiologia

Gabinetowe i pozagabinetowe pomiary ciśnienia tętniczego: co lekarz POZ powinien wiedzieć

dr n. med. Bartosz Krzowski

I Katedra i Klinika Kardiologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji:

dr n. med. Bartosz Krzowski

I Katedra i Klinika Kardiologii,

Warszawski Uniwersytet Medyczny

ul. Banacha 1A, 02-097 Warszawa

  • Znaczenie i rola różnych metod pomiaru ciśnienia tętniczego (gabinetowy, HBPM i ABPM)
  • Standaryzacja pomiaru i unikanie błędów diagnostycznych
  • Praktyczny algorytm diagnostyczny i monitorowanie pacjenta w POZ

Ograniczenia praktyczne

W aktualnych dokumentach europejskich i polskich istnieje duża zgodność co do progów rozpoznania dla domowych pomiarów ciśnienia tętniczego (HBPM – home blood pressure monitoring) i automatycznego całodobowego pomiaru ciśnienia tętniczego (ABPM – ambulatory blood pressure monitoring) oraz co do potrzeby standaryzacji. Niemniej nowsze wytyczne European Society of Cardiology (ESC) 2024 wprowadzają nową kategorię „ciśnienia tętniczego podwyższonego” i bardziej ambitny wspólny cel terapeutyczny, podczas gdy starsze dokumenty European Society of Hypertension (ESH) są mocniej osadzone w klasycznej nomenklaturze1-4. W niniejszym opracowaniu przyjęto zatem podejście pragmatyczne dla podstawowej opieki zdrowotnej (POZ): próg rozpoznania gabinetowego 140/90 mmHg oraz klasyczne progi HBPM/ABPM pozostają podstawą diagnostyki, a cel leczenia należy indywidualizować wokół zakresu zalecanego przez ekspertów ESC i Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT)1-4.

Epidemiologia i znaczenie rozpoznania

W polskiej analizie rejestru płatnika publicznego liczba osób z zarejestrowanym nadciśnieniem tętniczym w latach 2018-2022 wynosiła od 10,9 mln do 11 mln. Rozpowszechnienie schorzenia wśród dorosłych wzrosło z 34,4% w 2018 roku do 35,2% w 2022 roku. Choroba częściej występowała u młodszych mężczyzn, natomiast w starszych grupach wiekowych dominowały kobiety5. Autorzy podkreślili, że po doliczeniu przypadków nierozpoznanych w rzeczywistości choroba może dotyczyć około 40% dorosłych Polaków5.

W Europie sytuacja jest równie poważna. Według Biura Regionalnego World Health Organization dla Europy (WHO/Europe) ponad jedna trzecia dorosłych w wieku 30-79 lat ma nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe odpowiadają za ponad 42,5% wszystkich zgonów w regionie, a prawdopodobieństwo przedwczesnego zgonu sercowo-naczyniowego jest niemal pięciokrotnie wyższe w Europie Wschodniej i Azji Centralnej niż w Europie Zachodniej6,7. W regionie europejskim wysokie ciśnienie tętnicze pozostaje najważniejszym czynnikiem ryzyka zgonu i niepełnosprawności6,7.

Z perspektywy POZ kluczowe są nie tylko częstość występowania, lecz także konsekwencje kliniczne niewykrytego lub źle kontrolowanego nadciśnienia. WHO wymienia przede wszystkim zawał serca i udar mózgu7. Dane epidemiologiczno-kliniczne i stanowisk...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Porównanie metod pomiaru

Gabinetowy pomiar ciśnienia tętniczego nadal pozostaje punktem wyjścia do diagnostyki, badaniem przesiewowym i podstawą szybkich decyzji wtedy, gdy nie ma dostępu do [...]

Walidacja urządzeń, dobór mankietu, przygotowanie pacjenta i najczęstsze błędy

Każde urządzenie używane do rozpoznawania lub kontroli nadciśnienia tętniczego powinno być zwalidowane. W Polsce praktycznym punktem odniesienia są listy dobrzemierze.pl objęte patronatem [...]

Dokładność, wskazania i ograniczenia poszczególnych metod

Największą wartość diagnostyczną gabinetowego pomiaru ciśnienia osiąga się wyłącznie wtedy, gdy jest standaryzowany. Niestandaryzowane odczyty są zbyt zmienne, nie można ich [...]

Protokoły praktyczne dla POZ

1. Zapewnij ciche pomieszczenie i przerwij równoległy wywiad na czas przygotowania oraz pomiaru.

Kiedy kierować na ABPM i jak interpretować wynik

Na ABPM warto kierować przede wszystkim wtedy, gdy trzeba odpowiedzieć na konkretne pytanie kliniczne.

Algorytm diagnostyczny

Rycina 1 syntetyzuje aktualną ścieżkę diagnostyczną przydatną w POZ. Bazuje ona na polskich wytycznych z 2024 roku oraz utrzymanych w dokumentach europejskich progach dla [...]

Dokumentacja, kodowanie i kontrola

Dokumentacja pomiaru powinna być tak sformułowana, aby inny lekarz mógł odtworzyć warunki badania. W praktyce warto zapisywać: metodę pomiaru (gabinet/HBPM/ABPM), typ i model [...]

Do góry