Choroby zakaźne
Ostre uszkodzenia wątroby o etiologii zakaźnej
Diagnostyka różnicowa i algorytm postępowania dla internisty
lek. Sandra Mróz1
dr n. med. Justyna Janocha-Litwin1,2,3
- Niespecyficzny obraz kliniczny infekcyjnego uszkodzenia wątroby, który obejmuje zarówno bezobjawowe nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych, jak i pełnoobjawową, ciężką niewydolność narządu
- Zmiany wskazujące na etiologię zakaźną uszkodzenia wątroby: gorączka, objawy ogólnoustrojowe, cholestaza, znaczny wzrost aktywności aminotransferaz
- Diagnostyka różnicowa i konieczność wykluczenia przyczyn nieinfekcyjnych
Spośród wielu badań biochemicznych wskazujących na patologię wątrobową w praktyce klinicznej najczęściej wykorzystywane są surowicze aktywności transaminazy alaninowej (ALT – alanine aminotransferase) i asparaginowej (AST – aspartate aminotransferase), fosfatazy zasadowej (FA/ALP – alkaline phosphatase), γ-glutamylotranspeptydazy (GGTP – γ-glutamyltranspeptidase) oraz stężenia bilirubiny, albumin i międzynarodowy znormalizowany współczynnik czasu protrombinowego (INR – international normalized ratio). Badania te określa się tradycyjnie jako czynnościowe testy wątrobowe (LFT – liver function tests). Wykładniki wydolności syntetycznej wątroby są kluczowe dla oceny rokowania i monitorowania pacjenta pod kątem rozwoju ostrej niewydolności wątroby (ALF – acute liver failure):
- wskaźnik INR (czas protrombinowy) – najważniejszy laboratoryjny marker prognostyczny; ze względu na krótki okres półtrwania czynnika VII (4-6 godzin), spadek syntezy osoczowych czynników krzepnięcia szybko znajduje odzwierciedlenie w układzie hemostazy; wydłużenie czasu protrombinowego i wzrost INR ≥1,5 w połączeniu z zaburzeniami świadomości (encefalopatia) stanowią kryterium rozpoznania ostrej niewydolności wątroby
- albuminy – w ostrym zapaleniu stężenie albumin najczęściej pozostaje w normie lub nieznacznie się obniża, co wynika z długiego okresu półtrwania (około 20 dni); nagły i gwałtowny spadek stężenia albumin świadczy o skrajnie ciężkim przebiegu lub nakładaniu się ostrej infekcji na wcześniejszą chorobę przewlekłą1.
Choć najczęstszymi chorobami wątroby i dróg żółciowych, z którymi może mieć do czynienia lekarz internista, są stłuszczeniowa choroba związana z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD – metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease), alkoholowa choroba wątroby (ALD – alcoholic liver disease), uszkodzenia polekowe (DILI – drug-induced liver injury), to istotną grupę stanowią również zapalenia wątroby o etiologii zakaźnej.
Manifestacja laboratoryjna infekcyjnego uszkodzenia wątroby charakteryzuje się niezwykle wysoką heterogennością. Spektrum odchyleń biochemicznych rozciąga się od subklinicznych po stany bezpośredniego zagrożenia życia:
