Zespół stopy cukrzycowej pozostaje jednym z najtrudniejszych wyzwań współczesnej diabetologii, chirurgii, angiologii i medycyny rodzinnej. Aktualne wytyczne American Diabetes Association z 2025 roku wskazują, że podstawą ograniczenia liczby ciężkich zakażeń, hospitalizacji i amputacji jest wczesna identyfikacja pacjentów z grupy ryzyka oraz systematyczna, kompleksowa ocena stóp u wszystkich chorych na cukrzycę¹. Problem ma istotne znaczenie epidemiologiczne, ponieważ w ciągu życia owrzodzenia stopy mogą się rozwinąć u 19-34% pacjentów z cukrzycą, a po wygojeniu rany ryzyko nawrotu pozostaje wysokie².

Autorzy wytycznych International Working Group on the Diabetic Foot (IWGDF) podkreślają, że skuteczna profilaktyka owrzodzeń wymaga nie tylko kontroli glikemii, lecz także regularnej oceny neuropatii, ukrwienia, deformacji stóp, obuwia oraz zachowań pacjenta³. Z kolei w praktycznych zaleceniach IWGDF wskazuje się, że opieka nad pacjentem ze stopą cukrzycową powinna mieć charakter uporządkowany, wielospecjalistyczny i dostosowany do stopnia ryzyka⁴. Jest to szczególnie ważne, ponieważ owrzodzenia stopy cukrzycowej pozostają stanem przewlekłym, trudnym w leczeniu i obciążonym dużym ryzykiem powikłań⁵.

Patogeneza zespołu stopy cukrzycowej jest wieloczynnikowa. Kluczową rolę odgrywa neuropatia obwodowa, która prowadzi do utraty czucia ochronnego, zaburzeń biomechaniki chodu i powstawania mikrourazów. W badaniach dotyczących czynników ryzyka zakażeń wykazano, że neuropatia, uraz oraz deformacja stopy tworzą klasyczną triadę sprzyjającą rozwojowi owrzodzeń i infekcji⁶. Znaczenie neuropatii w rozwoju stopy cukrzycowej podkreślano również w klasycznych opracowaniach klinicznych, w których wskazywano ją jako jeden z najważniejszych mechanizmów prowadzących do utraty integralności skóry i tkanek głębokich⁷.

Drugim istotnym czynnikiem jest niedokrwienie kończyny dolnej. U pacjentów ze stopą cukrzycową często współistnieje choroba tętnic obwodowych, która pogarsza gojenie ran, zwiększa ryzyko zakażenia i istotnie wpływa na rokowanie⁸. Z tego powodu w aktualnych wytycznych dotyczących choroby tętnic obwodowych u pacjentów ze stopą cukrzycową zaleca się wczesną diagnostykę naczyniową oraz szybkie kierowanie chorych z objawami niedokrwienia do ośrodków specjalistycznych⁹.