Cukrzyca typu 2 jest chorobą metaboliczną będącą następstwem złożonych procesów patofizjologicznych prowadzących do przewlekłej hiperglikemii. Zgodnie z danymi International Diabetes Federation (IDF) w 2021 roku cukrzyca typu 2 dotyczyła około 68 mln osób w Europie i 537 mln dorosłych na całym świecie. Według aktualnych oszacowań prognozowaną do niedawna na rok 2045 liczbę blisko 650 mln chorych osiągniemy znacznie wcześniej – już w roku 2030¹. Według polskich danych epidemiologicznych cukrzyca typu 2 i jej powikłania stanowiły w 2019 roku siódmą co do częstości przyczynę zgonów².

W związku z narastającą liczbą chorych na cukrzycę typu 2 wprowadzono wiele nowych leków o wielokierunkowym działaniu. Jedną z najważniejszych grup farmakologicznych stanowią agoniści receptora peptydu glukagonopodobnego typu 1 (GLP-1 RA – glucagon-like peptide-1 receptor agonists). Leki z tej grupy okazują się skuteczne nie tylko w poprawie kontroli glikemii, lecz także w istotnym zmniejszeniu masy ciała oraz w redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego³. Sema­glutyd, podskórnie stosowany agonista receptora GLP-1, z uwagi na korzystny profil działania i wygodne cotygodniowe podawanie jest coraz częściej stosowany zarówno w leczeniu cukrzycy typu 2, jak i otyłości^4,5.

Wraz ze wzrostem liczby pacjentów stosujących semaglutyd w piśmiennictwie zaczęły się pojawiać opisy przypadków ostrego zapalenia trzustki (OZT) u osób przyjmujących ten lek. Kwestia, czy semaglutyd może być bezpośrednią przyczyną OZT, czy może jedynie współistnieje z tym schorzeniem jako jeden z wielu czynników ryzyka, pozostaje przedmiotem dyskusji naukowej. Poniżej przedstawiamy dwa przypadki OZT, które wystąpiły u pacjentów stosujących semaglutyd, i omawiamy aktualne piśmiennictwo dotyczące tej zależności.

Semaglutyd — mechanizm działania i profil bezpieczeństwa

Semaglutyd jest analogiem GLP-1 w 94% homologicznym z peptydem ludzkim. GLP-1 jest fizjologicznym hormonem jelitowym regulującym apetyt i stężenie glukozy poprzez receptory obecne m.in. w trzustce i ośrodkowym układzie nerwowym. Semaglutyd jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2 u dorosłych, u których choroba nie jest odpowiednio kontrolowana za pomocą aktywności fizycznej i diety, a także u osób, u których metformina jest przeciwwskazana, lub jako leczenie skojarzone z pochodnymi sulfonylomocznika. Lek zmniejsza stężenie glukozy w surowicy w sposób zależny od glikemii poprzez pobudzenie wydzielania insuliny i zahamowanie sekrecji glukagonu^3,5.