Neuromodulacja w zaburzeniach ruchowych – przegląd światowych standardów i perspektywa polska
Część 1. Zastosowanie neuromodulacji inwazyjnej – głęboka stymulacja mózgu

prof. dr hab. n. med. Józef Opara

Wydział Fizjoterapii, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach

Adres do korespondencji:

prof. dr hab. n. med. Józef Opara

Wydział Fizjoterapii, Akademia Wychowania Fizycznego

im. Jerzego Kukuczki w Katowicach

ul. Mikołowska 72B, 40-065 Katowice

e-mail: jozef.opara70@gmail.com

  • W pierwszej części cyklu omówiono wskazania, metodologię, efektywność i bezpieczeństwo stosowania głębokiej stymulacji mózgu (DBS – deep brain stimulation). Uwzględniono zarówno globalne standardy, jak i specyficzną perspektywę polską w leczeniu choroby Parkinsona (PD – Parkinson’s disease), drżenia samoistnego (ET – essential tremor) i dystonii

Neuromodulacja w ostatnich latach stała się istotnym standardem w leczeniu zaawansowanych zaburzeń ruchowych, takich jak choroba Parkinsona, drżenie samoistne i dystonia. Wprowadzona do praktyki klinicznej w 1987 r. metoda głębokiej stymulacji mózgu wykazała dużą skuteczność – mimo wysokich kosztów oraz pewnych trudności związanych z jej zastosowaniem.

Neuromodulacja – co to znaczy?

Było kilka decydujących punktów w rozwoju idei neuromodulacji. W 1985 r. Barker i wsp. zwrócili uwagę na znaczenie nieinwazyjnej stymulacji kory ruchowej w liście do redaktora czasopisma „Lancet”1. W 1989 r. anestezjolog Elliot Krames (dyrektor Pacific Pain Treatment Centers w San Francisco) został współzałożycielem International Neuromodulation Society (INS). W 2009 r. Krames i wsp. zdefiniowali neuromodulację jako proces obejmujący hamowanie, stymulację, modyfikację, regulację lub terapeutyczne zmienianie aktywności (elektrycznej lub chemicznej) w ośrodkowym, obwodowym lub autonomicznym układzie nerwowym. Tę technologię określono jako oddziałującą na interfejs neuronalny. International Neuromodulation Society definiuje neuromodulację jako interdyscyplinarną dziedzinę nauki, medycyny i bioinżynierii zajmującą się technologiami zarówno wszczepialnymi, jak i niewszczepialnymi, mającą na celu poprawę jakości życia (QoL – quality of life) dzięki manipulacjom elektrycznym lub chemicznym, w tym przez implantacje leków. Podkreślony tu został nieniszczący, odwracalny i kontrolowany charakter neuromodulacji2. Współczesna definicja rozszerza kategorię tej nauki, włączając w jej zakres techniki takie jak przezczaszkowa stymulacja polem magnetycznym (TMS – transcranial magnetic stimulation), ultradźwiękami i promieniami laserowymi, które znajdują zastosowanie nie tylko w kontekście mózgu, lecz także rdzenia kręgowego oraz nerwów obwodowych3.

Przez ostatnie 40 lat neuromodulacja (pierwotnie stosowana głównie w leczeniu bólu i zaburzeń ruchowych) znacząco rozszerzyła swoje zastosowanie. Dziś znajduje szerokie wykorzystanie w leczeniu m.in. padaczki lekoopornej (TRE – treatment-resistant...

W praktyce klinicznej najczęściej dokonuje się podziału na neuromodulację inwazyjną (wymagającą interwencji chirurgicznej) i nieinwazyjną. Bardziej użyteczne może się okazać rozróżnienie oparte na charakterze interwencji – czy powoduje ona trwałe ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Neuromodulacja – co to znaczy?

Było kilka decydujących punktów w rozwoju idei neuromodulacji. W 1985 r. Barker i wsp. zwrócili uwagę na znaczenie nieinwazyjnej stymulacji kory [...]

Głęboka stymulacja mózgu w chorobie Parkinsona

Począwszy od 1987 r., kiedy została po raz pierwszy opisana, DBS stała się istotnym krokiem w rozwoju neuromodulacji10. Skuteczność i bezpieczeństwo [...]

Przyszłość techniki głębokiej stymulacji mózgu w przebiegu choroby Parkinsona

Głęboka stymulacja mózgu stała się w ostatnich latach standardową metodą leczenia zaawansowanych zaburzeń ruchowych, takich jak PD23. Światowe trendy koncentrują się [...]

Głęboka stymulacja mózgu w drżeniu samoistnym

Głęboka stymulacja mózgu została zatwierdzona w 1997 r. przez FDA jako metoda leczenia ciężkiego ET (nazywanego również drżeniem rodzinnym) opornego na [...]

Głęboka stymulacja mózgu w dystonii

Głęboka stymulacja mózgu stosowana w terapii dystonii, najczęściej w obszarze GPi, została zatwierdzona przez FDA w 2003 r. jako wyjątek humanitarny. [...]

Stosowanie głębokiej stymulacji mózgu na świecie i w Polsce

W 2026 r. DBS stała się standardowym sposobem leczenia zaawansowanych zaburzeń ruchowych, takich jak PD, ET oraz dystonia. Globalne trendy w [...]

Podsumowanie

Neuromodulacja inwazyjna, czyli głęboka stymulacja mózgu, stała się w 2026 r. standardem w leczeniu zaawansowanych zaburzeń ruchowych, takich jak PD, ET [...]
Do góry