Nowoczesne podejście do leczenia padaczki lekoopornej
Rola terapii neuromodulacyjnych i nowych leków przeciwnapadowych
lek. Kamil Wężyk
- W artykule omówiono aktualne strategie terapeutyczne stosowane w padaczce lekoopornej (DRE – drug-resistant epilepsy), ze szczególnym uwzględnieniem nowych leków trzeciej generacji dostępnych w Polsce, w tym kannabidiolu i fenfluraminy, a także metod neuromodulacji – stymulacji nerwu błędnego (VNS – vagus nerve stimulation), głębokiej stymulacji mózgu (DBS – deep brain stimulation) i neurostymulacji responsywnej (RNS – responsive neurostimulation)
Padaczka jest jedną z najczęstszych przewlekłych chorób neurologicznych na świecie – dotyczy blisko 0,5-1% populacji1. Zgodnie z definicją International League Against Epilepsy (ILAE) jest to zaburzenie mózgu charakteryzujące się trwałą predyspozycją do napadów padaczkowych (tab. 1). Ich podłożem są nadmierne, nieprawidłowe wyładowania neuronalne wynikające z zaburzenia równowagi między procesami pobudzania i hamowania2. Klinicznie napady mogą manifestować się jako przejściowe zaburzenia ruchowe, czuciowe, autonomiczne, wzrokowe lub psychiatryczne3.
Istnieją trzy sytuacje kliniczne, w których można postawić rozpoznanie padaczki2:
- wystąpienie ≥2 nieprowokowanych (lub odruchowych) napadów w odstępie >24 godzin
- wystąpienie jednego nieprowokowanego (lub odruchowego) napadu i prawdopodobieństwo nawrotu napadów w kolejnych 10 latach zbliżone do ryzyka po 2 nieprowokowanych napadach (czyli ≥60%)
- rozpoznanie charakterystycznego zespołu padaczkowego.
Podstawą leczenia padaczki są leki przeciwnapadowe (ASM – antiseizure medications). Aktualnie zaleca się używanie terminu „leki przeciwnapadowe” zamiast „leki przeciwpadaczkowe”, ponieważ większość preparatów działa na poziomie kanałów jonowych lub neuroprzekaźników, a nie na pierwotne mechanizmy epileptogenezy4. U znacznej części pacjentów, mimo dostępności >20 substancji czynnych, nie udaje się uzyskać pełnej kontroli choroby. To właśnie ta grupa – chorzy na DRE – pozostaje największym wyzwaniem współczesnej epileptologii i stanowi podstawowe wskazanie do stosowania nowoczesnych strategii terapeutycznych, takich jak innowacyjne leki trzeciej generacji i metody neuromodulacyjne.
Padaczka lekooporna
Zgodnie z definicją ILAE z 2010 r. padaczkę lekooporną rozpoznaje się wówczas, gdy mimo zastosowania dwóch odpowiednio dobranych, dobrze tolerowanych i podawanych w adekwatnych dawkach leków przeciwnapadowych – zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej – nie udaje się osiągnąć trwałej remisji napadów5. Szacuje się, że lekooporność dotyczy blisko 30% chorych na padaczkę, choć rzeczywista częstość pozostaje trudna do precyzyjnego określenia ze względu na brak spójności definicji przyjmowanych w wielu badaniach epidemiologicznych6.
